Monday, August 27, 2012

YÊU ĐI LỐI NÀO?

Theo một nghiên cứu gần đây của các nhà tâm thần học, yêu là cảm giác có cơ sở khoa học thật sự chứ không phải là sản phẩm của trí tưởng tượng con người. Khi bắt đầu yêu, não người tiết ra một số các chất hormone làm tim đập nhanh hơn, chán ăn, chán ngủ, nhưng giúp tinh thần hưng phấn, xúc động. Những cảm giác này - lâng lâng/ bay bổng/ choáng ngợp khi gặp người yêu- chỉ tồn tại từ 3 tháng đến ngót ngoét 1 năm rưỡi. Sau đó não sẽ ngưng không tiết ra các chất đó nữa. Nghĩa là sau đó tình yêu chết. Nghĩa là sau đó hai người dẫu có ràng buộc đời nhau chỉ là từ từ tự hủy tự diệt. Nếu nhại theo định luật Lô mô nô xốp (vật chất không tự nó sinh ra không tự nó mât đi chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác), bạn cũng có thể nói tình yêu không tự nó sinh ra, không tự nó biến đi mà chỉ chuyển từ tim người này sang tim người khác?
Bạn buồn phiền nghe tim mình trống trải, lòng đã nguội lạnh, và nếu phải nhớ lại từ đầu... bạn nhớ thuở ban đầu yêu, hai má nóng ran, toàn thân rộn ràng, tất tần tật các giác quan bật dậy khi có sự hiện diện của người ấy. Hai mắt bạn lúng liếng liếc qua, cảm thấy nụ cười người ấy sao mà chết người, lời nói nghe sao mà ngọt ngào, giọng nói sao mà ấm áp, cơ thể người ấy sao mà hâp dẫn, những câu chuyện người ấy kể sao mà hút hồn. Chỉ ước có thể ngồi nói chuyện, nói nói và nói, những câu chuyện trên trời dưới biển chẳng ăn nhập gì với những cái diễn ra trong đời bạn. Miễn là được ngồi, được ngắm, được kề bên người ấy. Cơ thể bạn như pháo hoa thắp sáng, nguồn năng lượng cháy rực đang được vận động tối đa để yêu và được yêu. Bạn thề sẽ huy động toàn bộ sức lực, tuổi trẻ, của cải và năng lượng cho tình yêu phơi phới, tuyệt diệu.
Rồi pháo hoa cũng tan, phút huy hoàng cũng tắt, bạn trở về với thực tại. Nếu may mắn tiếp tục đi chung con đường với người mình từng yêutừng yêu mình, bạn thảng thốt: Ủa, tình yêu của chúng mình đâu rồi? Nó đã rơi qua kẽ tay, hay luồn ra khỏi chân tơ kẽ tóc của mình rồi biến mất, tkhi nào? Từ khi nào mình không còn vui sướng, nôn nao khi thấy nhau? Từ khi nào tim mình không còn đập nhanh, mắt không nhìn lén, tay không vội cầm tay nhau nữa? Chẳng vui sướng bất ngờ như lúc rơi vào yêu (fall in love) bây giờ bạn từ từ đau đớn nhận ra, mình đang rơi ra khỏi cuộc yêu (fall out of love) trong bẽ bàng và thất vọng. Tại sao chuyện này lại có thể xảy ra với bạn chứ? Bạn từng cho rằng tình yêu là vĩnh viễn, trường tồn. Vậy những cảm giác yêu bạn và người ấy từng san sẻ đã chạy vội lối nào rồi? Bạn hoài nghi, có phải những cặp vợ chồng sống 10-20-30-60 năm với nhau đang lừa dối nhau? Hay họ chỉ đang cố gắng chịu đựng, hy sinh và gắn kết bởi muôn vàn những ràng buộc có tên bổn phận trách nhiệm? Nếu bạn may mắn có cha mẹ/anh chị sống với nhau dài lâu, bạn bèn hỏi cha mẹ, anh chị một cách hết sức trịnh trọng, thường là bắt đầu bằng, “Con muốn hỏi cái này hơi đặc biệt chút xíu...Hồi xưa cha mẹ/ anh chị có yêu nhau không? Cha mẹ/ Anh chị có biết tình yêu của con/em đi đâu rồi không?”
Bạn không biết những cảm giác lưu luyến ban đầu chỉ là bề mặt của tình yêu. Như mặt biển sau cơn cuồng phong, cái còn lại sau khi sóng tan, mưa tạnh, trời quang là mặt biển êm đềm. Đó chính là đích đến của những tình yêu thật sự. Bạn không biết tâm lý học truyền thống đã định nghĩa yêu gồm cả những cảm xúc rạo rực ban đầu lẫn những gắn kết tâm lý, sinh lý lâu bền giữa hai đối tượng. Nếu còn những gắn kết, bền vững, thân thuộc trên những giá trị mà hai người chia sẻ, xin chúc mừng bạn vì bạn vẫn còn yêu!
Nên bạn ngỡ ngàng nhận ra, tình yêu như viên kim cương quý giá với muôn vàn mặt cắt: mặt này là hỗ trợ tinh thần cho người bạn đời những lúc chông gai, mặt khác là hy sinh tự nguyện, mặt này là ngưỡng mộ thầm lặng vì một vài đặc tính nào đó của bạn đời, mặt khác là vun quén, chia sẻ. Có mặt cắt mang tên đam mê, có mặt cắt mang tên khờ dại. Muôn vàn mặt cắt với những tên gọi khác nhau: quan tâm, thân ái, vui sướng, buồn chán, bực tức, than van.Tình yêu như viên đá, quý và sáng lâp lánh với những mặt cắt vốn là những giá trị bạn dày công vun đắp. Bạn dần hiểu ra, nếu chỉ thu hút nhau về thể xác, tình yêu cháy bỏng rồ dại ban đầu rồi cũng chóng nhạt phai. Nếu chỉ gắn kết nhau vì trách nhiệm, tình yêu biến thành thập giá mà bạn phải mỏi mệt mang vác suốt đời. Nên sau một vài ngày/tháng/năm thất vọng vì không biết những cảm xúc lưu luyến ban đầu của mình đi đâu mất, bạn bỡ ngỡ nhận ra rằng, trước đây mình chả biết gì về tình yêu cả, bây giờ mới là lúc mình thật sự bước vào yêu. Bây giờ là lúc mình thật sự bắt đầu học-cách-để-yêu. Như lính mới học cách bắt đầu chinh chiến. Nào, thì bắt đầu!

Wednesday, August 22, 2012

TỰ HÀO

Anh không còn liên lạc với chúng tôi nữa, không email cũng không chat. Chúng tôi đã tưởng sau 3 năm dài quen biết, quan hệ của mình và anh đã vượt lên trên những khách sáo xã hội, tưởng rằng đã có thể bắt đầu coi nhau là bạn, tưởng đã đã có thể chia sẻ thẳng thắn không cần rào trước đón sau, làm màu, úp mở những gì mình suy nghĩ. Tất cả đã chấm hết, chỉ vì một lần tranh luận. Chỉ vì 1 từ trong tự điển tiếng Việt: TỰ HÀO. 

Lúc đầu, anh và chúng tôi cùng đồng thuận đã là con người ai cũng muốn có một cuộc đời mà sau này nhìn lại chúng ta cảm thấy tự hào, một cuộc đời mà sau này trước con cháu, ta có thể vui vẻ hạnh phúc kể cho chúng nghe những phút giây thăng trầm hay vinh hiển, thăng hoa hay sáng chói, may mắn hay cùng cực, vất vả hay thoải mái. Anh còn nói thêm (sau một cái cụng ly) đã sống cho ra sống, thực hiện cho được những gì mình mơ ước, sau này 70 tuổi mới thấy tự hào vì đã xả hết năng lượng tuổi trẻ để làm những gì tốt nhứt hoàn thiện nhứt, không tủi hổ với bản thân mình. Chúng tôi nhất trí với anh chính sự tự hào là động lực làm chúng tôi phải cày bừa vất vả hơn, nhưng cũng chính nó giúp chúng tôi xây dựng những mối quan hệ gia đình, bạn bè bền vững và giúp chúng tôi xác định đâu là những điều quan trọng nhất trong đời mình, đâu là những giá trị cuộc sống mà gia đình chúng tôi theo đuổi. Để mà tiếp tục, để mà duy trì, để mà có cái tự hào nói với con cháu, đó, thấy chưa, người lớn  đã xây đắp những điều này, điều kia, đừng dại mà đạp đổ.   Nhưng khi nói đến mặt trái của sự tự hào, chúng tôi không đồng quan điểm.

Sau hai ly bia, anh tự hào cho rằng bởi anh đã tiêu tốn bao nhiêu tiền vào hàng hiệu, vào những đồ chơi điện tử đắt tiền, những trang sức vừa mới vừa đắt, cho nên mọi người ai cũng ngưỡng mộ anh. Vì không muốn làm mọi người thất vọng, anh càng phải thể hiện mình một cách sang cả hơn nữa. Anh cho rằng 99 phần trăm những ai tiếp xúc với anh đều  người thầm ao ước những tài sản anh có, và đó chính là một nửa niềm tự hào của anh. Một người trong chúng tôi đã bật lên, làm gì có chuyện đó hả bác, chẳng nhẽ bác cứ phải mua xe mới, chạy theo những thứ sang trọng đắt tiền để gây shock cho mọi người à, để làm gì, mọi người có ghen tỵ với bác thì cũng vài tháng, khi xe cũ, nhà cũ, hàng hiệu cũ, chả nhẽ bác lại cuống cuồng chạy đi đổi chác mua bán, chỉ để thảo mãn tính chơi ngông, chơi nổi? Thế là anh giận.

Không phải chúng tôi không hiểu sở thích của anh. Không phải chúng tôi không hiểu ai cũng muốn có quan hệ bình đẳng với bạn bè, người thân và trong bất kỳ quan hệ nào bản thân mình cần được tôn trọng, ý kiến mình cần được đón nhận. Đã bao lần anh kể vì tuổi thơ anh luôn bị bắt nạt bởi những người lớn trong nhà, lớn lên anh tuyệt đối không thích bị người khác áp đặt ý kiến.  Đã bao lần anh trách cứ những người xung quanh anh quá sùng kính những giá trị vật chất, làm anh nhiều phen mệt mỏi. Bao lần anh thở dài cho rằng bởi từ bé anh đã được dạy dỗ, sở dĩ con người quan hệ với người khác là chỉ vì tiền hay vì quyền lợi nào đó, nên thỉnh thoảng trong vô thức anh vẫn coi  vật chất là thước đo duy nhất khi đối xử người với người. Tôi đồ rằng vì thế mà anh cần phải sáng choang, lấp lánh và sang trọng. Tôi đồ rằng Vì thế mà anh nỗ lực không ngừng làm cho thiên hạ nể, cho thiên hạ lác mắt. Như là một cách thể hiện bản thân với đời, với những người anh người chị người em- những người vốn không yêu lẫn không quý anh chút nào. 

Anh im bặt sau cuộc tranh luận, sau tiếng keng keng muỗng gõ vào ly bia của chủ nhà, nào chuyển đề tài! Sau 8 chai bia anh nói,thôi, tôi đi về, khi nhóm bạn vẫn ồn ào huyên náo, có đứa còn tếu táo, anh có cần em dìu anh ra xe điện ngầm? Từ trên tầng 36 nhìn xuống đất, bóng anh đổ dài thật dài dưới ánh đèn vàng của dãy nhà hiện đại. Không biết anh có còn suy nghĩ về những gì đã xảy ra ở buổi sinh nhật năm đó. Tận trong lòng mình, chúng tôi biết anh luôn cố gắng là một người tốt, luôn cố gắng hoàn thiện bản thân mình. Anh vẫn thường than van, anh là  đàn ông độc thân, thành đạt, không cần vợ nhưng cần tìm sự bình an trong tâm hồn và chúng tôi thường la to, nó ở ngay trong tim anh đó. Hy vọng một ngày anh sẽ tìm thấy sự bình yên trong chính tâm hồn mình và giữ nó ở đó mãi. Bởi không ai có thể tước đi cái gì từ anh trừ khi anh chấp nhận từ bỏ nó. 

Như thuở chúng mình còn chit chat, để tôi kết thúc bằng câu nói, chúc anh luôn khỏe, luôn vui!

Sunday, August 12, 2012

Khi cuộc đời là những chuyến đi


Với hệ thống đường cao tốc xuyên bang và phong phú cảnh đẹp, nước Mỹ có nhiều ưu thế khi được người dân Mỹ chọn làm điểm du lịch hằng năm. Nhất là mỗi kỳ nghỉ xuân, nghỉ hè, phần lớn các gia đình Mỹ thường chọn đi đâu đó, thăm một danh lam thắng cảnh nổi tiếng nào đó. Trong một cuộc nghiên cứu gần đây, có đến 65% người được phỏng vấn khẳng định họ đã đi du lịch trong nước ít nhất 1 lần trong năm,  ở khách sạn trung bình 5.2  đêm cho một lần du lịch và tiêu tốn trung bình 552 đôla một người trong mỗi chuyến đi. Các tiểu bang miền Nam và miền Tây Mỹ là những điểm đến lý tưởng nhất cho người Mỹ khắp nơi vì khí hậu ấm áp, trong lành và nhiều quan cảnh thiên nhiên đẹp đẽ. Vì các kỳ nghỉ chỉ diễn ra mỗi năm 1-2 lần nên người Mỹ thường lên kế hoạch chi tiết và cụ thể cho tất cả các hoạt động của họ, xem đó như là dịp để tận dụng tối đa thời gian hưởng thụ cuộc sống.
Trước kỳ nghỉ hè, chúng tôi đã được gia đình Molho dặn dò kỹ lưỡng, nào là phải google xem những nơi nào là đáng khám phá nhất, nhà hàng nào đáng thưởng thức, khách sạn nào vừa tốt vừa túi tiền, đáng dừng chân ở những nơi mình sắp đến. Gia đình Lemon thì khuyên chúng tôi nên đem theo audio books (dạng CD bằng sách có người đọc sẳn  để khi lái xe trẻ con có cái để nghe). Gia đình Ramos khuyên người lớn đem theo quần áo thể dục để tập ở khách sạn...Chúng tôi cũng không kém cỏi khi xếp đồ đem theo, hào hứng chất vào vali nào là sách cho mẹ, sách cho con, nào là yoga DVD, chiếu tập yoga, nào là một list danh sách những nhà hàng, quán xá mình cần la cà đến, nào là một núi việc mình cần làm trong lúc ngồi xe di chuyển. Vậy mà cuối cùng tôi chỉ được một chút xíu kế hoạch mình đặt ra. Tôi mãi mê với những cảnh đẹp xung quanh, bị hớp hồn với cuộc sống ngồn ngộn trước mắt và triền miên quên tuốt những kế hoạch của mình. Không sao, trái đất vẫn không ngừng quay và cuộc sống vẫn hồn nhiên, tươi đẹp. 



Mười năm trước nếu không đạt 100% kế hoạch đề ra  tôi sẽ cảm thấy đau sầu, thê thảm, sẽ cảm thấy thất vọng về bản thân lắm lắm. Vậy mà bây giờ, sau một chuyến đi mà tôi đã lên kế hoạch kỹ lưỡng, tôi cảm thấy hoàn toàn thoải mái vì mình đã không quá chăm chăm  vào những mục tiêu, mục đích, kế hoạch...Khi nghe tôi thở than vì vỡ kế hoạch, người bạn già mà tôi có dịp gặp gật gù “Mỗi chuyến đi giống như cuộc đời, không nhất thiết và cũng không thể lên kế hoạch quá chi li được”. Bởi không theo sát những kế hoạch đặt ra, tôi đã có dịp bất ngờ khi được thưởng thức bánh mì bơ tỏi, salad trồng từ những loại rau trong vườn và thịt trừu nướng dưới một tàn cây xanh mát trong khu vườn nhỏ. Vì khi không đi theo con đường định sẵn, tôi đã rất bất ngờ khi trèo lên đỉnh một ngọn hải đăng nhìn toàn cảnh vùng Portland từ trên cao, một bên là những dãy núi xanh rì nằm nghiêng mình nhìn ra dòng sông vĩ đại lấp lánh, một bên là tháp hải đăng cao vòi vọi dưới bầu trời xanh thẳm, dưới chân tháp là đủ các loại kỳ hoa dị thảo tỏa ngát hương thơm.Bởi đi lạc, tôi có dịp nhìn những con đường quanh co uốn lượn, một bên rừng núi, một bên  là dòng sông Columbia loang loáng trong nắng chiều và căng tràn lồng ngực hít thở không khí trong lành thơm lừng mùi quả thông. Bởi tất cả đều không nằm trong kế hoạch, và tất cả đều đã rất tuyệt vời, nên tôi đã tự học được một điều mới trong đời, cứ để cuộc đời đưa đẩy, và thưởng thức những bất ngờ thú vị mà cuộc sống đem đến. Suy cho cùng, cuộc đời mỗi người là những chuyến đi, và đích đến không nhất thiết phải là niềm vui duy nhứt. Chúng ta, ai cũng có thể có những niềm vui nho nhỏ và tận hưởng mọi điều thi vị, dọc con đường mà chúng ta đi.

Thursday, August 2, 2012

Mỗi ngày tôi tìm chọn một niềm vui (*)


Trái vải tươi, chôm chôm, bánh khoai mì nướng là những thứ những người bạn ăn trưa (lunch buddies) của tôi chưa bao giờ nhìn thấy, cũng chưa bao giờ có dịp nếm thử. Cho nên khi tôi trải mấy món thức ăn ra bàn, họ hồ hởi  mỗi người nhón một thứ, mắt sáng long lanh như những đứa trẻ,. Một bạn nói sau khi ăn xong“Ngon quá! Ăn cái này (quả vải) giống như ăn một bông hoa, cơm của nó vừa thơm vừa dày”  Mấy bạn khác gật gù “ Đúng rồi. Còn khám phá này (chôm chôm tươi) hay đấy,  lâu lắm rồi tớ không ăn cái gì mới” Vì nhiều lý do, những người bạn của tôi chỉ ăn những thứ rất quen thuộc với họ: một bạn đang cố gắng giảm cân (dù nhìn bạn chả béo tí nào) nên mỗi ngày bạn cho phép mình chỉ ăn đúng khầu phần đảm bảo 1100kcal, thức ăn của bạn thường bao gồm 80gr bột-pasta, cơm, 1 miếng thịt nướng, một ít rau, được đong đo và chế biến bởi FIT FOODS- một hãng thức ăn dành cho người ăn kiêng (thị trường Mỹ có cả trăm công ty dành cho những người béo phì),  một người khác vì lý do sức khỏe, không thể ăn nhiều đường, bột, nên chỉ ăn salad vào buổi trưa, bạn xách theo 5-6 túi Ziploc nho nhỏ, mỗi túi một loại berry, dâu, nho, cam, rau xà lách cắt nhỏ và một túi nhỏ thịt gà xắt hạt lựu ăn với nước xốt. Một bạn khác sức khỏe hoàn toàn bình thường nhưng chỉ thích ăn sandwich vào bữa trưa. Ngày nào cũng là bánh mì sandwich kẹp thịt nguội, một lát cheese vàng ươm, một vài khoanh cà chua đo đỏ, bạn nói đó là comfort food (làm bạn thấy dễ chịu).  Tôi tưởng họ sẽ từ chối thức ăn của mình, chê ỏng eo, trái này có mùi, trái kia nhìn kỳ dị ,vầy mà ai cũng háo hức bât ngờ, thậm chí gửi tiền nhờ tôi mua dùm lần sau, nếu đi chợ có gặp. Những người bạn còn cảm ơn tôi vì đã cho họ cơ hội biết những điều thú vị.

Tôi tự hỏi, sau khi có mặt trên đời gần 40 năm, có phải ai cũng cần tích tụ năng lượng từ những điều thú vị, những niềm vui nho nhỏ trong cuộc sống?  Câu trả lời là có khi tôi nhìn những gương mặt thân quen, dần buồn chán vì cuộc sống đầy mệt mỏi, không ít lần những ánh nhìn làm tôi nghĩ, đời bạn sao mà vất vả quá, nhọc nhằn quá, phiền muộn quá. Bạn nói, niềm vui nho nhỏ là những niềm vui không lớn, nhưng làm ngày của mình vui, có cái trông chờ cho những ngày sắp đến. Bạn khác nói niềm vui nho nhỏ làm mình thoải mái, nhẹ nhàng, thấy cuộc đời sao mà thú vị.  Còn đối với tôi, niềm vui nhỏ là  khi tôi được tặng một bịch hỗn hợp các hạt  pecans (hồ đào), walnut (óc chó),  hạnh nhân (hazelnut), làm tôi phải kiềm lòng lắm mới không  reo lên, như em bé được tăng quà Noel. Niềm vui nho nhỏ là mỗi tối, tôi  cùng các con xem phim Ngôi nhà nhỏ trên thào nguyên, bộ phim xưa cũ thấm đẫm  tính giáo dục nhưng không kém phần hài hước. Niềm vui nho nhỏ còn là sự bất ngờ khi gặp được người bạn cũ, làm quen với người bạn mới và tràn đầy hy vọng vào một tình bạn mới chớm nở và tươi đẹp. Gần đây nhất, niềm vui nhỏ là khi tôi,  lấy vài lá trà đã ướp hoa nhài, cho vào tích, đun nước thật sôi và châm vào bình, vào một buổi sáng sớm, trời bắt đầu hửng nắng và chim đang hót ngoài sân.  

Còn bạn, niềm vui nhỏ của bạn, là gì? Bạn có không?  

(*) Tựa đề một bài hát của nhạc sĩ họ Trịnh