Friday, November 2, 2012

Nước mắt đàn ông

Lần đầu tôi thấy bạn khóc. Không như lời bài hát nào tôi từng nghe “nước mắt đàn ông không rơi thành dòng” nước mắt bạn trong như nước suối, giọt dài giọt vắn rơi lặng lẽ trên gương mặt người đàn ông đã sống gần nửa đời người, tuyệt không có tiếng thổn thức. Trong buổi chiều đầu thu trong một gian bếp nhỏ, mặt trời đang dần tắt ngoài sân, chúng tôi im lặng rất lâu, có thể nghe tiếng dế rỉ rả ngoài sân. Cuối cùng, như giật mình bởi tiếng tích tắc của đồng hồ treo tường, bạn cất lời, nói đời bạn là một chuỗi ngày cay cực: bị bạo hành từ nhỏ, bị sỉ nhục bởi người mình cưới hỏi, cuối cùng khi move đến một vùng đất mới thì những người anh em giàu có của bạn bỏ rơi bạn vì họ sợ bạn (và đứa con nhỏ) sẽ nhờ cậy họ. Đó là giọt nước làm tràn ly, một cọng rơm đánh gẫy sương sống con lạc đà, bạn không còn chịu đựng nổi nữa.

Bạn đã từng trông chờ vào lòng tốt của loài người. Nhưng bạn đã không tìm thấy. Theo bạn, con người hơn con thú là nhờ tình người, nhờ khả năng suy nghĩ nhận biết hơn con vật. Bạn hỏi tôi câu hỏi 1: có người tốt không? Lòng tốt con người tìm ở đâu?

Bạn đã từng tưởng tình yêu của bạn là vĩnh cửu, thứ tình yêu từng làm bạn nghĩ mình có thể dời non lấp biển vì nó, cho đến ngày bạn bị người ta bỏ rơi. Câu hỏi 2: Tình yêu có vĩnh hằng?

Từ miền Viễn Tây dọn đến, anh em bạn không đem đến cho bạn được một cái xoong nồi, một cái dao, cái nĩa, không hề có một lần welcome to the new land. Bạn cảm thấy bị phản bội, bởi những người anh em (từng là thần tượng của bạn hồi nhỏ, từng lớn lên với bạn cùng một mái nhà). Bạn hỏi câu hỏi cuối cùng: Một giọt máu đào có hơn một ao nước lã?

Tôi đưa bạn ly trà gừng ấm và cay. Tôi im lặng bởi tôi không có câu trả lời cho những câu hỏi của bạn. Tôi biết người tốt và hành động tốt là hai phạm trù hoàn toàn khác nhau. Nên tôi tìm dịch cho bạn một đoạn về người tốt mà Phan Việt viết: “Đa số chúng ta muốn là "người tốt" và cố gắng tốt; nhưng rút cục, chúng ta đều chỉ là những người làm những việc, có một số việc tốt và một số việc "ác". Rất khó nói một người là "người tốt" hay xấu; bởi vì cái gọi là "một người" thực ra, về cơ bản, chỉ là tập hợp rất nhiều việc người đó làm. Một người có thể cố gắng làm tốt tất cả những việc họ phải làm, làm tốt từng việc một, và như vậy thì "người đó" nói chung tốt; nhưng không có cái "người này" tốt tự thân. Người đó có thể làm những việc xấu, hoặc việc mà người khác cho là xấu. Với cá nhân tôi, khi tôi chỉ tập trung vào từng việc, và với mỗi việc, tôi nói "tôi sẽ cố gắng làm tốt việc này một cách hết sức có thể" thì mọi việc dễ thở hơn nhiều so với việc tôi nói "tôi là người tốt, và tôi phải làm thế này, thế này..." Khi bạn khăng khăng rằng bạn là "người tốt", rồi bạn làm một việc xấu, thì sự chênh lệnh giữa nhận thức/mong muốn của cá nhân bạn về bạn với hành vi của bạn sẽ thường gây ra rất nhiều biến thái tâm lý đáng tiếc, và sẽ có những hậu quả domino to lớn (trong tâm lý học, cái này chính là các dạng khác nhau của identity crisis và các rối loạn liên quan đến identity). Hoặc ngược lại, ngay từ đầu, cái việc bạn khăng khăng bạn là "người tốt" có thể sẽ có tác dụng như một thứ siêu ngã đưa đến việc bạn làm rất nhiều việc giả trá vì chịu cái áp lực phải là "người tốt" hoặc các áp lực tương tự đến từ các danh hiệu tương tự "người giỏi", "người trẻ", "người hoàn hảo", "người x, y, z...".

Tôi giải thích cho bạn tôi tin vào nhân quả (karma). Vì ngoài tính tình trời phú cho một người bản sinh là tốt (độ lượng, thương người, rộng rãi, không tham lam, không tà dâm, trộm cắp, công bằng, dũng cảm…) con người sẽ sống tốt hết mình nếu hiểu rõ luật nhân quả. Không phải những gì mình gây ra chỉ ảnh hưởng đến đời mình bây giờ, ở đây hay mươi mười năm nữa, chắc chắn nó sẽ có hậu quả xấu/ kết quả tốt đến con cái, gia đình, cháu chắc mình các thế hệ sau. Nếu đã nhìn thấy dây chuyền nhân quả, khó có ai có thể đan tâm thành người ác. Vấn đề của bạn là bạn chưa may mắn tìm thấy những người hiểu được điều này. Nhưng cứ tìm sẽ gặp, cứ gõ, cửa sẽ mở.

No comments:

Post a Comment