Sunday, September 1, 2013

COACH


Hôm nay tự dưng lại nghĩ về Coach. Chẳng phải “Coach” - loại túi hàng hiệu có in những chữ “C” to tướng nằm chễm chệ trên những kệ sáng choang ở shopping mall mà là “coach” người. Có những người cù lần như củ sắn, không xem hàng hiệu là thước “khoe” giá trị nên không bao giờ cần đến các loại “coach” túi (như mình chẳng hạn) nhưng bảo đảm không ai là không cần “coach” người.  Coach là từ người Mỹ thường gọi những huấn luyện viên thể thao, nhưng cũng là từ chỉ những người thầy tuyệt vời mà cuộc sống ưu ái cho mình gặp, cho mình cơ hội được học hỏi, san sẻ cuộc đời. Coach là người thầy/ người bạn, người chìa bàn tay ra cho mình nắm lấy trong gian nan. Coach là người mình có thể thì thầm nhỏ to tâm sự những lo âu, bận tâm. Coach là người đủ nhẫn nại để nghe mình kể lể, khóc lóc, sau đó có thể thương tình ban cho mình một lời khuyên hữu ích.


Trong kỳ seminar hoành tráng mà tập đoàn mình vừa tổ chức cho các leaders nữ, tên của bà Norma S. lập đi lập lại như là “người thầy tốt nhất của tôi” (best coach I ever had). Bà từ chối mọi thăng tiến, một mực giữ vị trí là nhân viên thường của một tập đoàn lớn nhưng trong quá trình làm việc 40 năm của bà với công ty, những người bà từng huấn luyện bây giờ đã trở thành Senior Director hay Vice President tên tuổi lừng lẫy trong tập đoàn. Tôi chưa gặp bà nhưng những điều tôi nghe kể về bà quả đúng là đáng hâm mộ. Bà luôn có một cách nào đó để làm cho những học trò mình cảm thấy họ được động viên tinh thần, giúp họ nhận ra giá trị đáng trân quý của chính họ. Những ngôn từ rất huyền dịu của bà luôn có phép màu làm các nơ tron thần kinh của họ dịu xuống trong cơn khủng hoảng, đổ đầy bình nước tự tin trong họ, làm họ có thể vui vẻ tự tin đứng dậy, xốc bước qua gian nan.




Coach đầu tiên của tôi phải kể đến Mẹ. Mẹ dẫn đầu trường phái của những coach Châu Á: tràn đầy yêu thương, quan tâm, nhiệt tình, và thằng thắn (đến mức thi thoảng làm tôi nhăn mặt). Tôi vẫn nhớ lần nhăn mặt đầu tiên là lúc tôi 9-10 tuổi gì đó, vừa đi học về, tôi khoe “Mẹ ơi con dẫn đầu trong kỳ thi xyz, mẹ thấy con giỏi không mẹ?” Trí óc non nớt của đưa bé 9-10 tuổi trong tôi đoán, mẹ tôi , cũng như bao bà mẹ khác, sẽ rất vui sướng và tự hào, sẽ trả lời “Giỏi,con mẹ giỏi quá”, Nhưng mẹ tôi chỉ trả lời “ Giỏi, nhưng nhớ đừng tự kiêu nhé con, coi chừng té xuống giếng đó!” Lúc đó tôi nghĩ, mình sẽ chẳng bao giờ té giếng và tại mẹ không biết đấy thôi, con mẹ nội công thâm hậu lắm, nhưng tôi chỉ ngoan ngoãn gật gật đầu trước mặt mẹ (và bí mật nhăn mặt ở phía sau). Sau này làm mẹ, tôi mới hiểu tại sao mẹ lại nói những gì mẹ nói, bởi không bà mẹ nào muốn con mình“thà một phú huy hoàng rôi chợt tắt” cả, bởi tất cả các bà mẹ trên đời đều mong con mình là mặt trời, mặt trăng, là tinh tú, là gì gì cũng được nhưng cứ phải sáng bừng, lấp lóa, vĩnh cữu mãi mãi.  

Khi tôi gặp những chuyện khó khăn, mẹ thường nói “Thôi bỏ qua, đừng nghĩ đến nó nữa”, như thể bằng một phép màu nào đấy mọi vấn đề của trần gian sẽ tan biến đi khi mình không tập trung vào chúng. Tôi đã từng nghĩ đây là một technique ngu xuẩn, vì không nghĩ về một vấn đề không có nghĩa là nó không tồn tại. Sau này khi học Thiền, tôi “ngộ” ra đây là một technique rất hay, khi mình không tập trung năng lượng cho một điều gì, thì điều đó không còn có sức chi phối đến mình nữa, mình sẽ đạt trạng thái tự do và nhìn ra những lối đi khác để tìm ra đích đến. Một lần nữa mẹ lại đúng.  Vì tất cả (hàng triệu) những lần mẹ đúng, mẹ dẫn đầu đoàn coach trong đầu tôi. Khi gặp những vấn đề khó khăn trong cuộc sống, người tôi nghĩ đến đầu tiên là mẹ. Tôi luôn hình dung mẹ mình sẽ làm gì khi ở trong hoàn cảnh này, mẹ mình sẽ nói gì, mẹ sẽ an ủi tôi như thế nào. Dù không có thời gian nói chuyện với mẹ về tất cả các vấn đề của mình, tôi hiểu bà đủ nhiều và đủ sâu để biết nếu tôi có mang vấn đề đến hỏi bà, thì lời khuyên bà sẽ dành cho tôi là gì. Sau này tôi gặp nhiều các coach Châu Á khác cũng giống mẹ, ai cũng đối xử với tôi đầy ắp thương cảm và lo lắng, ai cũng thực tình chỉ cho tối đường đi nước bước. Họ sẳn sàng cho tôi câu trả lời ngay cả trước khi tôi thật sự nhận ra trạng thái rách bươm của tâm hồn mình. Họ luôn làm tôi ấm lòng trước tấm lòng nhân hậu và sự quan tâm của họ, và những lời giải đáp “thẳng tuột” thi thoảng cũng làm tôi tổn thương một ít trong lòng.




Các coach Âu Mỹ ngược lại, không bao giờ làm tôi cảm thấy bị thương tổn.  Họ không bao giờ tiết kiệm lời khen, mà còn rất tế nhị. Họ không nói thẳng tuột những điều họ nghĩ (dù người Châu Á hay sai lầm cho rằng đặc điểm của dân Tây là thẳng thắn). Nếu được giáo dục đàng hoàng thì họ cho rằng mình sinh ra và được dạy dỗ để trở thành những great communicators (những người giao tiếp tài tình) và luôn cố gắng không làm người khác đau đớn, dù bằng lới nói. Trong những tình huống căng thẳng và cần nhiều nhẫn nại, họ có thể trở nên cực kỳ ngoại giao, lịch sự. Những mối quan hệ gia đình mà người Việt thường rất xuề xòa, họ “dance around the issue” và làm cho bạn cảm thấy dễ dàng, và ít bị khó chịu. Nhưng mặt trái của tình hình là bạn sẽ phải bóp trán, suy nghĩ xem thật sự họ đang muốn nói gì với bạn. Nếu không có khả năng “read between the lines” (đọc những dòng chữ không ai viết ra), bạn sẽ không bao giờ hiểu thông điệp "ẩn" mà họ đang gửi đến. Tôi luôn cảm thấy dễ dàng với các coach Âu Mỹ, phần nhiều vì họ là bạn bè tôi, chúng tôi có một vị trí nhất định trong lòng nhau vì một lý do nào đó. Sự quý mến nhau là nền tảng để chúng tôi có thể ngồi lại, nói chuyện, tâm sự, giãi bày, than thở, khóc lóc, cười giỡn, đùa vui, san sẻ một phần của đời mình với nhau. Đối với các coach Âu Mỹ, tôi hay chơi trò đoán xem bạn sẽ nói gì, trước khi mình hỏi bạn, bằng cách này tôi hiểu được cách bạn phản ứng và từ đó điều chỉnh hành động của mình.

Để lại trong lòng tôi nhiều ấn tượng nhất vẫn là những coach tôi tình cờ gặp, họ không nằm trong quỹ đạo những người thầy/bạn/thân mà tôi thường tâm sự. Thỉnh thoảng họ xuất hiện, tựa như một đuôi sao chổi xẹt qua làm sáng bừng tâm trí ngu dốt mông muội tối hơn đêm 30 của tôi. Tôi cảm kích vô bờ những người tình cờ  biến thành coach của tôi, tự nguyện bày tỏ tình người đối với tôi vô vụ lợi, trong những bối cảnh ngặt ngèo hay đặc biệt. Ôi, tôi cảm kích làm sao khi được một bà Mỹ già không quen biết, dang tay và ôm tôi vào lòng. Bà cho tôi khóc nức nở trên bờ vai bà hàng chục phút, sau khi tôi lảo đảo như người say, tuyệt vọng nhìn người thân yêu nhất của đời mình đi vào ca mổ để giành lại sự sống. Bà dang rộng hai cánh tay chắc nịch nhìn tôiđầy trắc ẩn, cho tôi một cái ôm siết chặt, vỗ vỗ vào vai tôi và luôn miệng nói “It’s ok baby, it’s gonna be ok”…động viên tôi như thể tôi là người thân của bà. Tôi biết chắc mình sẽ không bao giờ gặp lại bà, nhưng nếu có kiếp sau, tôi hy vọng mình sẽ làm gì đó cho bà ít nhất bằng những gì bà đã làm cho tôi buổi sáng âm u hôm ấy. Còn hai bạn trai tóc đỏ Foldager và Kristensen, hai bạn Vice President của tôi ơi, tôi biết ơn hai bạn vô cùng vô tận, và chắc không thể diễn tả bằng lời, những lời nói rất nhẹ nhàng và hài hước  trong 1-2 phút hai của bạn đã chỉ cho tôi  tia sáng ở cuối đường hầm, khi tôi còn loay hoay không biết làm gì với cuộc đời mình.

Không có lời nào đủ để bày tỏ sự cảm ơn các coach đã đến với tôi. Bằng cách này hay cách khác, họ làm đời sống của tôi phong phú và toàn diện hơn. Khi chia sẻ với tôi cái nhìn khác về vấn đề, họ không biết họ (vô thức) đã biến thành một mảnh của đời tôi. Tôi đã từng nghĩ nhiều đến họ khi tôi cần một lời khuyên. Nhưng bây giờ tôi đã sang trạng thái khác, tôi không còn chạy đến với họ nữa, tôi bắt đầu đóng vai họ, tôi chơi trò đoán xem họ sẽ nói gì khi tôi gọi cho họ, rồi sau đó có thể tôi sẽ nói chuyện với họ xem những gì mình đoán có đúng như những gì họ nói, cũng có thể tôi không gọi điện gì cả. Dù gì, tôi vẫn luôn cảm thấy hết sức hưng phấn khi được tư vấn với một đội ngũ coach “hoành tráng” trong đầu mình.

Một bạn của tôi nói, không có coach chúng ta vẫn sống tốt. Có thể bạn ấy đúng, vì phần lớn chúng ta đến với coach khi cần một lời khuyên, nhưng tất cả chúng ta đều đã biết mình cần phải làm gì. Coach chỉ là người lắng nghe và xác nhận những điều đã có sẳn trong đầu mình, bởi  “Advice is what we ask for when we already know the answer but wish we didn’t”. 

No comments:

Post a Comment