Friday, December 19, 2014

WOYM - What's on your mind?



“Ông ta nói với tớ "Đây là lần cuối nhé" (và cũng là lần đầu tớ nhờ ông giúp đỡ) rồi quay mặt bỏ đi. Đó là người trong năm qua đã nhờ tớ làm rất nhiều việc linh tinh bao gồm dịch những thứ giấy tờ vợ chồng ông không hiểu, gửi con gái cho tớ trông giúp khi có việc phải đi đâu gấp, nhờ tớ chở con ông đi thư viện, nhờ tớ mua hàng online dùm…  Dĩ nhiên là tớ bị sốc chứ, sốc nặng quá tớ không thốt nên lời luôn. Tớ thật sự hoàn toàn mất niềm tin vào lương tri con người. Năm hết Tết đến mà còn gặp phải những ngươi thế này, tớ chán. Mà tại sao chứ ? Tớ có làm gì sai?"


M. kể rồi thở dài. Giọng cô buồn vô phương. Đúng là có những người không hề có khái niệm gì về give and take, họ sẳn sàng xoè tay nhận mọi thứ từ người khác, và không mảy may nghĩ mình phải trả lại cho đời lại cái gì đó. 


Tôi đã gặp dạng này nhiều. Những người hoàn toàn không biết đến khái niệm “tử tế”, họ có mặt ở mọi ngõ ngách trong xã hội, có người nghèo khó vật vã với cơm gạo, có người đội lốt hoàng tử/ công chúa/ nữ hoàng/ đại gia đi xe cao cấp, xài tiền như nước và ăn mặc xa hoa. Họ khác nhau bề ngoài nhưng trong bên trong thì giống nhau như tạc: complete darkness and broken-ness, đen đúa và rách mướp. K an ủi M. “Thôi kệ ông ta đi. Thì bà vợ ông ta đã nói với cậu rồi đấy, ông ta chỉ là 1 lão già khó chịu quạu quọ. Người xui nhất không phải là cậu mà là bà vợ. Bà ta xui nhất vì lấy phải một ông già bẳn tính. (She got herself a grumpy old man) ”.


Tôi kể cho M và  K nghe qua điểm của tôi về phúc lộc. Cứ tưởng tượng ngay khi sinh ra mỗi người chúng ta đều có một cái container để chứa những phúc lộc trời ban cho mình. Kích cỡ của cái container đó khác nhau, ai quyết định kích cỡ của cái container đó là một câu chuyện khác. Nhưng tôi tin là mỗi chúng ta đều có những container chứa phúc lộc trời ban. Nếu một người cứ khư khư nhận (mong muốn làm đầy cái container của mình dễ dàng và chóng vánh) mà không cho đi cái gì cả thì một ngày phúc lộc sẽ không còn đến với anh ta nữa. Vì container của anh ta đã quá đầy, ơn trên nhìn thấy anh ta không còn chỗ để nhận phúc lộc nữa nên sẽ đem phúc lộc cho người khác, những người mà container của họ vẫn còn nhiều chỗ trống (do họ liên tiếp tham gia quá trình cho và nhận).


Cả bọn im lăng một hồi. Tôi nhấm nháp ly maragarita on the rocks của mình- nghĩ ngày mai mình phải tâp ít nhất 1 tiếng yoga thì mới may ra mới giải được sự công phá của những ly margarita pha tequilla như thế này. Ở phía sau tôi đĩa hát đang quay, Elton John đang hát bài "Daniel" kể chuyện anh lính Daniel tham chiến ở Việt Nam, anh bị mù vì bom đạn, nhưng khi phi cơ chở anh bay vút về bầu trời Tây Ban Nha thì Elton John nhận ra anh lính (dù bị mù) còn thấy được ối điều hay hơn mình.  

 K phá vỡ sư im lặng "Các cậu có biết cái gì đang diễn ra trong đầu tớ không? Là thằng em tớ, tham chiến ở Afganistan về, sau 2 năm vẫn chưa có việc làm. Nó đã nhìn thấy nhiều thứ khủng khiếp, đầynhững cướp bóc, hãm hiếp và giết chóc. Điều ám ảnh nó nhất là những cánh đồng trồng thuốc phiện ở Afganistan và người Mỹ chúng ta đã hô hào cái gọi là "đổi thuốc phiện lấy lúa mì". Có một người nông dân đã tin nó, đã đi theo nhóm nó trồng lúa mì và sau đó bị những đồng hương trồng thuốc phiện Afganistan của ông ta giết chết. Thằng em tớ bảo chính nó đã giết ông ấy, chính người Mỹ chúng ta đã giết người đàn ông đó, một cách gián tiếp như  cách chúng ta đã gián tiếp giết người, rất nhiều những người vô tội. Tớ thương cho thằng em tớ, nó đi vào cuộc chiến và bằng cách nào đó nó đánh mất bản thân mình. Bây giờ sau cuộc chiến, nó quay về và không biết mình là ai".


“Whoa, quả là một câu chuyện buồn”. Tôi nhăn mặt, thở dài, K và M gật đầu. "Nói chuyện khác nhé. Các cậu có biết Daniel là bài top trong những bài hay nhất của Elton John không? Tớ hoàn  toàn  không đồng ý. Tớ nghĩ bài hát hay nhất của Elton John là bài hát Khu vườn vắng (Empty garden). Ông viết khi hồi tưởng lại cuộc gặp gỡ giữa ông và John Lennon (nhóm Beattles) trước khi John Lennon bị ám sát ngoài căn hộ của mình ở New York. Lời bài hát như thế này:


Khi mặt trời đang lặn ở New York, tôi nhìn thấy khu vườn vắng..Chuyện gì xảy ra ở đây thế này, ai đã sống ở đây? Chắc hẳn là một người làm vườn đã rất chăm chút khu vườn này. Người đã nhổ đi những buồn đau, đã trồng một mùa vụ rất ngon lành. Bây giờ mọi thứ nhìn xa lạ quá, sâu bọ đã phá hết rồi...John, anh không thể ra đây để chăm chút cho khu vườn của mình nữa sao? John, ra đây chơi nào...John...
 

(What happened here
As the New York sunset disappeared
I found an empty garden among the flagstones there

Who lived there
He must have been a gardener that cared a lot
Who weeded out the tears and grew a good crop
And now it all looks strange
It's funny how one insect can damage so much grain

Johnny can't you come out to play in your empty garden?)



Cũng như John Lennon, Elton John có khả năng viết những lời nhạc chạm vào tâm khảm người khác. Họ là những người làm vườn đầy sáng tạo. Họ đủ can đảm du hành vào cái cõi đen tối và rách mướp bên trong của mỗi người. Bằng tài năng của mình họ nhổ đi những buồn đau cố hữu ở đó và làm cho khu vườn của họ( và của thế giới) tràn ngập ánh sáng. Cái diễn ra trong đầu tớ bây giờ là chúng ta có thể làm gì để chúng ta/ con cái chúng ta có thể tạo ra những khu vườn đẹp. Tớ đọc ở đâu đó rằng khi anh biết thưởng thức một điệu nhạc hay, biết thẫn thờ trước một bài thơ, biết ngẩn ngơ vì một trang viết của 1 nhà văn nào đó thì anh đang yếu đi. Anh sẽ run tay khi sắp phải đánh người, anh cũng chùn chân không dám đạp lên đầu người khác để sống. Anh có cái gọi là lương tri. Anh trở nên yếu mềm. Tóm lại phần CON trong anh dần biến mất, phần NGƯỜI trong anh sẽ dần hiện ra...Tớ không biết như thế là đúng hay sai, nhưng tớ muốn mình/con cái mình là NGƯỜI, theo đúng nghĩa của từ NGƯỜI. Dù chúng ta sẽ yếu đi, dù chúng ta sẽ mong manh, dù chúng ta sẽ dễ vỡ. Regardless, I will take the chance. Vì chúng ta sẽ được là người - chứ không còn là thú... "


Câu chuyện trên diễn ra một buổi chiều mùa đông ở patio nhà của K vào một ngày cuối năm. Chúng tôi nói về những gì đang diễn ra trong đầu mình (What's on your mind) và những kỳ vọng cho năm 2015. 


Năm  2015 đang đến, chúc các bạn đọc của tôi tìm  được ánh sáng cho khu vườn của mình và đã là NGƯỜI thì trở nên NGƯỜI hơn nữa. Hãy tử tế với những người lính và hãy tử tế với nhau!

Sunday, November 30, 2014

You've got what it takes

Xem bộ phim truyền hình “Làm cha mẹ” (Parenthood) tôi thích nhất tập Adam, nhân vật chính, chủ của một phòng thu đang nổi ở Santa Barbara nói với cô em trợ lý trẻ măng xinh đẹp như một siêu mẫu “Cô xem lại cách ăn mặc nhé, cô không cần phải ăn mặc khêu gợi khi đến đây làm việc”.
 
Cô nàng đang làm trái mọi nguyện tắc của thời trang thanh lịch- trên lộ dưới cũng lộ (ngực to đến độ em bưởi phải gọi bằng chị bòng, hở cả ¾ ra ngoài, mang boots đến ngang đầu gối và váy jean rách tả tơi ngắn như không thể ngắn hơn nữa) dĩ nhiên là bị sốc “Ồ xin lỗi ông, em sẽ thay đổi”.

Adam “Cô đừng giận nhé, có vẻ tôi đã làm cô giận”.

Cô gái cắn môi ” Ồ, không sao, nhưng mà em tưởng khách hàng của ông, vốn là những nam nhạc sĩ đầy tài năng và đào hoa sẽ thích cách em thể hiện bản thân mình như thế này”.

Adam “Cô nói đúng, có thể họ sẽ thích vì cô thật sự là rất xinh đẹp và hấp dẫn, nhưng mà cô không cần phải làm người khác chú ý đến mình chỉ vì cách mình ăn mặc khêu gợi. Cô là một cô gái thông minh và tài năng, tại sao cô không để người khác chú ý đến cô vì những điều đó?”

Cô gái sững người vì cảm động, nước dâng lên đầy mắt” Cảm ơn ông vì ông đã nói như thế”

Ai cũng cần có người động viên mình, thi thoảng hích vào tay mình một cái để cho mình biết bản thân mình không đến nỗi tệ, để mình dốc lòng cố sức dấn bước hơn nữa về phía trước (và hy vọng sẽ về đến đích). Về khoản này, các bạn nhân sự của các công ty đa quốc gia quả là cực tinh vi.

Các bạn gửi cái thiệp này cho tôi vào ngày sinh nhật năm tôi 37 tuổi. Đây là cái thiệp làm tôi nhớ nhất và cảm động nhất khi tôi mở ra trong 37 năm tôi sống trên đời. Tạm dịch:
 
Này bạn ơi, hãy là chính mình
Hãy mời gọi những thử thách
Hãy nhớ lại những chiến tích đã qua
Hãy tin vào bản năng và  khả năng của bạn
Hãy khao khát những gì tốt đẹp nhất
Hãy xác quyết những sức mạnh trong mình
Bạn sở hữu những tố chất cần thiết. Và nhất định bạn sẽ đạt được mọi điều bạn muốn làm!


 

Wednesday, November 19, 2014

A man's home is his castle

Sau khi dùng buổi tối với xà lách trộn quả bơ, cà chua, thịt nướng và một ít xúp nui thịt bằm với khoai tây cà rốt, chúng tôi lau dọn bếp ăn bàn ăn thật nhanh rồi di chuyển sang sofa ở phòng khách. Bây giờ là 8h tối thứ tư, ngoài  trời là 2 độ C, còn hai ngày nữa mới là cuối tuần mà sức của tôi thì đã cạn. T cầm cốc trà đặc và nóng (của anh) và ly rượu đỏ (của tôi) đem sang đặt trên cái bàn thấpgiữa phòng khách.
 
Ngày của T chắc là vật vã. Ngày của tôi cũng chẳng nhẹ nhàng gì. Hết cuộc họp này đến cuộc họp khác. Đối nội rồi đối ngoại, họp trong nhóm, họp với khách hàng, với các văn phòng khác khắp nước Mỹ. Não của tôi vẫn còn phừng phừng như vừa thoát khỏi một chảo dầu nóng.

- Hôm nay em đi làm thế nào?

- Cũng bình thường anh ạ!

- Em có gì vui không?

- Không, em chẳng có gì vui đặc biệt.

 Tôi đang ngồi ở đầu kia của góc sofa hình chữ L.

T đẩy hết các thể loại gối to nhỏ màu sắc về phía còn lại của chữ L và đi vòng qua sofa để ngồi cạnh tôi.
Đèn trong phòng khách đã tắt, chỉ có anh sáng từ hành lang dẫn từ phòng khách ra cửa trước. Căn phòng chúng tôi ngồi nói chung là tối. Đó là lý do tôi thích căn nhà này. Phòng không có những bóng đèn neon sáng choang như trong phòng răng nha sĩ mà có lò sưởi. Nến thì ở khắp nơi và ánh sáng thì rất vừa phải.

Chúng tôi im lặng ngắm ánh lửa từ lò sưởi ở góc trong cùng của phòng khách. Lửa đang lặng lẽ nhảy những vũ khúc rất đẹp. Cao thấp, chấp chới, dào dạt, bập bùng. Những vũ điệu không lời.

T đã bật Lobo

-      Nghe sói nhé ?  (Tiếng Tây ban nha lobo nghĩa là "con sói")

I'll never forget the day
We motored stately into big L.A.
The lights of the city put settlin'
Down in my brain
Though it's only been a month or so
That old car's buggin' us to go
We've gotta get away and get back on
The road again

Tiếng nhạc làm tôi nhớ về những ngày mình dong ruổi khắp miền Tây nước Mỹ. Chiếc Traverse êm và rộng. Tôi và T đã thay nhau lái qua những vùng sa mạc đầy đất đỏ và xương rồng. Những con đường nhựa ven theo triền núi nhìn loang loáng nước vì ánh nắng gay gắt giữa trưa. Những chiếc bánh taco nóng thơm mùi cà chua,  ngò rí tươi băm nhuyễn. Đại vực đẹp - huyền bí và não nùng. Trong 3 hoàng hôn liên tiếp của một mùa hè, chúng tôi đứng trên chiếc cầu hình móng ngựa, bằng kính, bắc ngang qua Đại Vực, nhìn xuống những hẻm núi sâu hun hút và ngắm mặt trời đang dần dần tắt sau tầng tầng lớp lớp những mô đá nhấp nhô.

Một hồi lâu thì T nói - Này em, anh đã hỏi em nhiều lần lắm rồi mà vẫn chưa có câu trả lời thích đáng. Em thích quà gì cho ngày sinh nhật ? 

Tôi nhấp một ngụm rượu:
- Những thứ rất nhỏ anh à. Như là đăng ký tạp chí Architecture digest cho 2 năm tới, như là mùi hương mới của nhà Marc Jacob, như là toàn tập của Haruki Murakami. Anh chọn món nào để tặng em?

- Không cần chọn em ạ. Anh tặng em luôn cả 3 thứ nhé.

Lúc này tôi biết mình đã đúng khi không nói gì về một ngày dài của mình. Không biết từ khi nào chúng tôi (ít nhất là tôi) không còn cảm thấy cần thiết phải kể về ngày của mình. Ngày thì dài, thời gian bui tối thì ít. Tôi tự cảm thấy mình nên để mọi thứ ở bên ngoài cửa trước khi bước vào nhà.

Như người đàn ông trong truyện ngụ ngôn mà tôi đọc được, mỗi ngày trước khi về nhà ông rẽ vào một ngõ nhỏ trước nhà, nơi ông đã đào sắn một cái lỗ nhỏ. Ông quỳ  xuống, hét vào cái lỗ những buồn vui sân hận trong ngày, xong xuôi ông vào nhà chào vợ con với 1 cái đầu sáng suốt và 1 trái tim nhẹ bỗng.
Bắt chước ông tôi chọn bỏ mọi thứ ở ngoài cửa, để trong lòng mình cảm thấy bình an tuyệt đối. Để tôi có thể cảm nhận giây phút hiện tại theo cách đầy đủ nhất mà không bị phân tâm lo nghĩ v những gì tôi đã hay sắp phải trải qua.

Người Mỹ quả là đúng khi nói “A man's home is his castle”.Ngôi nhà của tôi chính là lâu đài của tôi. Nơi tôi có cảm giác bình yên và an toàn tuyệt đối. Nơi tôi có thể là tôi, trong chiếc áo pull rộng thùng thình, bục vài lỗ li ti và thoang thoảng mùi oải hương. Nơi tôi có thể nằm/ngồi vắt vẻo góc này hay góc kia để đọc để viết, để pha trà, để tập yoga, để yên  lặng nhìn ra khu rừng sau nhà xanh mát hay đơn giản là không để làm gì cả. Lâu đài của tôi là nơi tôi có thể cảm thấy mình hạnh phúc. Nơi tôi được là mình, là mình, là mình.



Ngay lúc ly pinot noir trước mặt làm tôi cảm thấy óc mình tan chảy và lãng đãng như một đám mây bồng bềnh thì T nói "Này em, sáng nay anh vừa gặp một cô gái, ở phòng gym.Cô gái này  là  người quen cũ của anh 20 năm trước, tạm gọi là cô gái đến từ hôm qua..."

Saturday, October 11, 2014

Khi cuộc đời là những chuyến đi

Đây là 3 câu hỏi  tôi được khán giả của nhóm Toastmaster chất vấn trong buổi thuyết trình trước công chúng tuần này.  (Nếu là sinh nhật của bạn thì bạn sẽ được mời lên..thớt vì mọi người muốn biết đôi điều về bạn. Chắc vì tôi hay di chuyển nên chủ đề mọi người chọn cho tôi là "Life is a journey".)

1.  Chuyến đi nào thời thơ ấu làm bạn nhớ nhất (Your most memorable childhood journey) : Đó là lần đầu tiên tôi được đi Đà Lạt- vùng cao nguyên Nam Việt Nam -năm tôi 10 tuổi. Tôi vui thích ngắm nhìn những cô gái dân tộc ven đường. Họ đeo gùi trên lưng, mang kiềng và những vòng tai đầy màu sắc lủng lẳng trên người. Chắc hẳn là họ vừa băng rừng từ trên núi xuống nên họ ngơ ngác đứng bên sườn núi, bối rối nhìn những chiếc ô tô uốn lượn qua những dãy núi dài. Xe tôi đang men theo một sườn núi và tôi đang say sưa nhìn sơn nữ thì đột ngột quãng đường trước mặt biến mất : trước mắt tôi chỉ là rừng thông dày    sườn núi đá. Trong tích tắc đứa nhỏ 10 tuổi trong tôi trở nên đầy sợ hãi, tôi nhắm mắt, nắm chặt tay chờ  xe mình  lao vào sườn núi… Bất thình lình 1 con đường khác mở ra, ngay sau lưng núi.  Thật là kỳ diệu !

Tôi ấp ủ điều này một thời gian dài và cuối cùng thì đem cho một nhà sư già giải thích. Bà nói có thể do góc con nhìn từ xe bus, hoặc  do chiều cao giới hạn của con, nhưng con cứ yên chí, thế nào sau này đời con cũng sẽ có lúc hoang mang vật vã, con sẽ nghĩ đời mình đã cùng đường và lúc đó thì sẽ có một lối đi được mở ra cho con. (Bà nói như thánh phán, không phải một mà là vài lần tôi đã nghiệm ra điều này). Dù sao Đà Lạt của những ngày hoang dã và hào phóng cũng cho tôi thật nhiều thú vị.
 

2.     Nơi mà bạn luôn mong sẽ được đặt chân đến (The one place you have always wanted to go): Alaska. Tôi mong được ngồi trong quán cà phê cóc, ấm áp và bình yên,  nhìn những chú tuần lộc to có những bộ gạc hùng vĩ lững thững đi vào thị trấn. Tôi muốn nhìn bầu trời trong bản giao hưởng hoan hỉ của màu sắc và ánh sáng.  Tôi muốn mình đứng ngay đó để có thể ngước lên nhìn các dải ánh sáng đang liên tục chuy ển động trên đầu mình, hít một hơi thật dài để tích tụ nguồn năng lượng từ trời đất, để trong 1 phút chốc có thể cảm thấy con người là bất diệt. Bạn đoán đúng rồi đó. Tôi muốn nhìn thấy Ánh Sáng Phương Bắc. Ôi, ánh sáng phương Bắc của tôi! (Chưa gặp mà đã tương tư rồi)
 

3.      Nơi mà bạn luôn muốn quay trở lại (The one place you always




     want to come back): Căn nhà ba gian của nội tôi. Nhà lớn (thảo nào ông nội tôi chả bị đánh địa chủ) cửa gỗ lúc nào cũng mở rộng. Gian giữa để 3 tầng bàn thờ. Là dâu trưởng, goá chồng từ năm 28 tuổi, nội tôi thờ đủ cả: từ Phật đến Bồ tát đến các vị thầnđến các vị gia tiên 2 họ. Gian trái là bàn nước, nơi những cuộc họp quan trọng của gia tộc diễn ra, nơi lúc nào cũng có ấm trà bọc trong trái dừa khô để giữ nóng, nơi chúng tôi chui xuông gầm bàn để ăn vụn những thứ mót được từ bàn thờ. Gian phải là một bộ ngựa (bộ ván) gỗ cẩm lai dày bóng lưỡng, nơi nội tôi ngồi mỗi sáng mùng một, từng đứa chúng tôi đến cung kính khoanh tay mừng tuổi để nhận tiền lì xì. (Tôi đã làm điều này trong 23 năm nên đến khi nội tôi qua đời tôi không dám ngồi lên bộ ngựa này trong một thời gian dài). Tôi thích mấy lu nước (đựng nước mưa, thiệt ngọt và mát) nội tôi đặt trước hàng ba (hàng hiên) nhà, để khách qua đường ai có đi ngang thì tạt vô, dùng cái gáo dùa múc nước lên, uống, xong đánh “ực” một cái. Nội tôi sẽ hỏi" "Qua" ở miệt nào đi ngang đây? Ồ, lỡ đường thì vô đây ăn cơm. Hôm nay nhà có cá lòng tong kho quẹt, rau càng cua mấy đứa nhỏ mới hái ngoài sau nhà. “
P.S: Happy birthday to myself! Không gì "sảng khoái" bằng trong ngày sinh nhật mình phải suy nghĩ cật lực (think on your feet) và trả lời trong 2 phút những câu hỏi mình vừa mới được Toastmater President dí vào tay nhưng mà dẫu sao chúng cũng là những câu hỏi đáng suy nghĩ và đáng được trả lời. Bây giờ thì đến lượt bạn, bạn có hai phút. Ready, set, go! 



Sunday, September 28, 2014

All-around-kids


Tự dưng có cặp vé đi xem vũ ballet tớ bối rối kinh. Xưa giờ tớ vốn chả mặn mà gì với loại hình nghệ thuật tao nhã này. Cứ tưởng tượng 2 tiếng rưỡi đồng hồ ngồi trong khán phòng lạnh cóng xem chúng nó nhún nhún nhảy nhảy, xoay vòng tròn, tung người lên xong lại nhún nhảy xoay vòng tròn rõ là chán. Nhưng mà bỏ vé thì uổng, chả mấy khi được đi xem bọn Mẽo  thượng  lưu  trí thức ăn mặt  tử  tế ngồi yên thưởng thức âm nhạc, thế là mẹ nghĩ ngay ra cách dụ cô con gái 9 tuổi. "Bé K này, con có thích đi xem múa ballet không? Mommy có cặp vé “From Houston to the world” chỗ ngồi rất tốt, có phục vụ cocktail nhưng mà có th sẽ chán lắm. Nếu mà nếu chương trình quá dài thì mình đi về giữa chừng con chịu đi không?" Vừa nghe tớ nói xong thì con bé đã rú lên, "Whoa, From Houston to the world? Chương trình này ni tiếng lắm mommy, mấy đứa bạn con kháo nhau về chương trình này mấy tuần rồi. Nhưng mà mình phải google xem có câu chuyện gì lồng trong vỡ diễn không mommy ạ!" Mẹ bị kích động- mắt mở to "Ơ, vậy à, vở ballet nào cũng có câu chuyện à?" "Dạ, thường là có những câu chuyện để người xem tiện theo dõi". Mẹ âm thầm trợn mắt lên tư nghĩ “Sao mà bạn ấy biết chứ?”

Rồi bạn ngồi giải thích cho mẹ những điều mẹ nên trông đợi ở một vở diễn ballet trong 1 nhà hát lớn: Chương trình sẽ chia làm mấy phần, mỗi phần bao gồm những gì, có phải là một câu chuyện khác nhau không hay là xuyên suốt. Nền nhạc đệm của ai (thường là nhạc cổ điển)? Ai là biên đạo múa? Có nổi tiếng không? Đã biên đạo những chương trình nào nổi tiếng?

Bạn dặn mẹ bạn cần để ý đến trang phục, chủ đề, ánh sáng, phông nền của vỡ diễn. (Chắc có nghiên cứu nên bạn ấy rành rẽ lắm) vì “những điều đó hay lắm, sẽ làm mẹ thích thú”

Mẹ bạn dĩ nhiên là há hốc mồm kinh ngạc. Ôi em bé của mẹ. Thế là em có triển vọng thành all around kid rồi. Như bao nhiêu bà mẹ cả lo khác, t vẫn sợ em biến thành mọt sách mà không biết tí gì về âm nhạc, nghệ thuật, thể thao, điện ảnh. T vẫn lo em bị bọn Apple mê hoặc- mắt lúc nào cũng dí vào các loại thiết bị thông minh - tay lúc nào cũng cong cong bấm bấm- nên cho đến giờ t cố gắng giới hạn sự tiếp xúc của emvới chúng. Tớ cũng chả thích em thành mọt sách. Từ khi em bắt đầu cắp sách đến trường,  tớ vẫn ngại ép em học vì nhiều lý do khác nhau như 1/t không thích con cái phải vác trên vai giấc mơ của bố mẹ 2/ tớ ngại con cái bị sức ép nặng nề phải tập trung học chả có thời gian cho việc gì khác,  lớn lên con sẽ thành một người lớn cực kỳ buồn chán (vì hoặc là sẽ chả biết nói chuyện gì với đám đông, hoặc là mở miệng là nói sai nói càn) 3/ Vì t vẫn tự an ủi, người ta chỉ có vài năm làm con nít, hãy cho người ta hoàn toàn là con nít.

Như  bao bố mẹ tầm thường khác, t chỉ  mong con vui sướng làm những thứ con muốn, với hy vọng con thành đứa bé biết tạo ra và tận hưởng những món quà từ cuộc sống.

Có thể nào giấc mơ có  all-around -kid của t sắp thành hiện thực?

T chả biết nhưng mà t biết con nít kia biết nhiều thứ lắm rồi. Biết nhiều thứ mà bố mẹ bạn vẫn chưa hề nghe qua. Như tối qua: "Con đố mommy oxymoron là gì? " Mẹ mắt chữ I mồm chữ O "Ơ, con nói gì thế?" Oxymoron?" "Hmm, thôi, Mommy thua" (sau khi đã quét hết vốn từ vựng mẹ có thể nhớ trong óc) "À, oxymoron là 1 cụm từ được kết hợp từ hai từ có ý nghĩa hoàn toàn trái ngược nhau, ví dụ Shrimp là "bé nhỏ", Jumbo là "to", Jumbo Shrimp là nghĩa là tôm to - đó là một oxymoron. Hay là old news (bản tin đã cũ, kết hợp giữa old và new) hay như freezer burn (freeze là đông lạnh, burn là cháy) kết hợp là phỏng lạnh nhưng mà nếu để riêng thì chúng là hai t ừ hoàn toàn trái nghĩa nhau. Whoa, whoa whoa…

Thừa thắng bạn ấy xông lên “Mommy, còn palindrome? Mommy biết nó là gì không”?“Palin what? Palindrome, dĩ nhiên là không” Ồ nó là một từ mà mình vừa có thể viết xuôi vừa có thể viếtngược như Hannah, Bob, madam, kayak, noon, level…

T choáng váng trước nguồn kiến thức mới, tí ngã ra đất.




Nhưng điều bạn làm t choáng nhất là vụ sinh nhật bạn. Bạn có một wish list dài thậm thượt (những món quà bạn mơ ước). Bạn được mời 8 bạn trong sinh nhật 9 tuổi. Bọn bạn đều sống quanh quẩn trong làng, chơi với bạn từnh ững năm mẫu giáo xa xưa nên các bố mẹ rất thân quen với bạn. Trước sinh nhật 1-2 tuần ai thấy bạn cũng vồ lấy hỏi "K ơi, cháu muốn được tặng quà gì cho ngày sinh nhật?" (kiểu như thăm dò thông tin để đi mua quà cho dễ đỡ mất thời gian suy nghĩ). Bạn trả lời "Dạ, con thích sách". Gặp ai bạn cũng “thích sách”. Mẹ bối rối quá hỏi bạn "Ơ thế mấy món đồ khác (búp bê, cái gối, quần short, giày thể thao, nintendo, DS) mà con thích sao con không nói?” Bạn mặt mày rất nghiêm trọng” "Mommy, thật là inappropriate (không phải) khi mình mong đợi người “lạ” tặng những món quà đắt tiền cho mình"'

Mẹ nghe bạn nói xong ngạc nhiên quá đỗi, không thôt nổi một lời. Hồi sau qua cơn xúc động mẹ nhìn bạn "Hey K., con sắp 9 tuổi phải không? Nếu ai mà bảo con 90 tuổi thì mẹ cũng tin nữa đó.” “Sao vậy mommy?” “Ơ, vì con không những suy nghĩ như một cụ già mà trông con cũng giống 1 cụ bà lắm!!!!:”...

Bạn hơi  mĩm  cười, ánh mắt  hóm  hỉnh ‘Vậy thì mommy nên nhớ con là 1 cụ bà khi con đi tắm mỗi ngày mommy ạ” (Bạn tắm cực lâu, những 15 phút, cơ thể thì xương xẩu, gầy tong teo, chả biết kỳ cọ chỗ nào gì mà lâu thế) Ha! Thì  ra bạn đã  biết trêu  mẹ rồi đấy.

Bố khỉ, đúng là suy nghĩ như cụ bà thật rồi! Nhưng mà mẹ yêu bạn lắm lắm, cụ bà của mẹ ạ.

Monday, August 25, 2014

I can never be younger than I am today

M. luôn thích những buổi sáng như sáng nay. M. thức dậy từ sáng sớm, ra vườn sau  chùi rửa chuồng ngựa. Nàng đeo bao tay bằng cao su, mang ủng đi mưa cũng bằng cao su, chậm rãi đổ nước từ cái máng ngựa đục ngầu ra, thay nước mới. Nàng dắt hai mẹ con Mihar và Zane ra đồng cỏ sau nhà. Khoảnh đất 5ha đủ để M. thoả mãn cảm giác mình có một ngôi nhà nhỏ trên thảo nguyên nhỏ. Đủ làm nàng quên những tất bật phiền muộn từ công việc khi nàng có thể cưỡi Zane trên đồng cỏ nhà mình vào những lúc sáng sớm hay hoàng hôn cuối tuần. Lúc mặt trời đỏ ối đang từ từ tiến lên nền trời xanh nhạt cũng là lúc sân sau nhà M đang diễn ra một cuộc chiến đầy kịch tính 4 con chó và 4 con gà. M. không cần nuôi gà để có trứng tươi như những người Mỹ thông thường. Nàng cần nuôi gà để tiêu  diệt lũ nhền nhện đang phát triển  với cấp số nhân xung quanh nhà nàng. Dù lũ gà có quang quác cỡ nào nàng cũng chấp nhận được, miễn là chúng ăn hết lũ nhện con trứng nhện xung quanh nhà. Nhưng lũ chó nhà nàng thì không nghĩ thế, chúng chỉ muốn xé nát cái chuồng gà bé nhỏ mà nàng và mẹ nàng vừa mới đóng hôm tuần trước từ  những thanh gỗ thông nhỏ. 


M vừa đuổi lũ chó vào nhà vừa lẩm bẩm, “tao chả trách chúng mày, ai chả thích ăn gà đi bộ, tao còn muốn ăn nữa là”...Bạn của M cười phá lên trước câu phát biểu hết sức buồn cười và ngố của M, vừa theo M đi ra đồng cỏ. Bạn kể cho nàng nghe về việc bạn ấy từng nuôi 15 con gà, 5 con vịt xiêm, 4 con ngỗng và 2 con chó. Chúng đã sống rất hoà bình với nhau..

M nói, “Cậu nói đúng. Có thể lũ này chưa quen nhau đó thôi. Có thể chó không thích ăn gà đi bộ như tớ nghĩ.” 


Ra đồng cỏ, M ra hiệu và huýt gió cho Zane đi về phía nàng. Là cowgirl thứ thiệt, M đã huấn luyện cho Zane tiến ngang người về phía cô chủ, nên thay vì bước tới hay bước lùi, anh chàng ngựa đẹp trai phong độ bước ngang với 4 vó tinh tiến ngang về phía M.  M mĩm cười sung sướng, hàm răng trắng đều như hạt bắp làm sáng bừng gương mặt lấm tấm tàn nhang, những sợi tóc vàng hai bên rơi ra từ búi tóc và bay lơ thơ trong gió...M  nhỏ nhẹ, "Good job Zane, keep it up!" Người bạn đi cạnh M tròn mắt thán phục. Thi thoảng bạn lại cuối xuống đất, bứt một vài cụm hoa cốc bơ (buttercup), ngậm lấy cái cây hoa đang tiết mật ngòn ngọt. Người bạn đó là tôi. M là Marsha bạn tôi. Và tôi đã  cực kỳ  happy vì có một buổi sáng hết sức binh yên bên cạnh bạn mình vào những lúc nông nhàn như thế này...


Nói về vụ nông nhàn, tôi đã đến Quảng trường Thời đại (Times Square) trong một lúc nông nhàn nhất của đời mình (cách đây vài tuần sau khi tôi đi xong một chặng đường dài và vất vả). Tôi đã ngồi bệt ở trên những bật thang màu đỏ (Red staircase) cùng với hàng trăm người không quen biết. Chúng tôi yên lặng nhìn hàng trăm bảng quảng cáo billboard đủ màu sắc, đủ nội dung chạy trên những toà nhà cao tàng xung quanh. Đó là những màn hình 300-400 inch quảng cáo mọi thứ trên đời, từ bột giặt Tide đến Iphone 5s đến Tripadvisor với câu tagline bất hủ "Hãy ra ngoài và ngửi những bông hồng" (Go and smell the roses). Tôi yên lặng, nhắm mắt lại và lắng nghe những ngôn ngữ lạ từ khắp nơi trên thế giới. Tôi thấy mình của  10 năm trước- lần đầu đến Newyork-  trong những guơng mặt xa lạ của những anh chàng cô nàng Ấn Độ, Hà Lan, Ý, Trung Quốc, Mã Lai, Hàn Quốc, Thuỵ Điển, Ái Nhĩ Lan, Mozambique, Nam Phi… bên cạnh. Tôi nghe rõ những tiếng "ồ à" trầm trồ thán phục khi những biển quảng cáo mới xuất hiện. Những gương mặt đầy ngơ ngác và bỡ ngỡ, không tin là mình có thể ngồi ngay giữa lòng Quảng trường Thời đại vào một lúc nào đó trong đời. Những ánh mắt hân hoan vì mình đã "made it" - đã đến đây, đã làm được điều mình mong ước. Sau 2 giờ xem người đi qua đi lại thì tôi ngả đầu vào vai người bạn của mình. Trên vai cậu ấy tôi đã thiếp ngủ mà không biết là mình ngủ,  ngon lành - bình yên - an lạc. Tôi ngủ như một em bé.  Giữa làn gió mát mùa hè thổi qua Times Square. Giữa tiếng ầm ì của những ngôn ngữ lạ. Giữa tiếng bấm còi inh ỏi của xe bus tham quan New York 2 tầng và tiếng chân người rầm rập trên đường 42th, 43th, 44th, phía trước, sau, bên hông cầu thang đỏ.


Tôi cũng đã ngồi một cách rất nông nhàn như thế, mùa hè này, trên bờ biển đẹp như tranh vẽ (nơi không có hàng dương hàng dừa cong vút nghiêng mình ra bóng nước) chỉ có bãi cát trắng mịn như đường cát trắng và vài bụi hoa lau biển lơ thơ trên nền cát , mắt dán vào sách và đọc. Đọc như một người bị ức chế vì thiếu sách lâu ngày. Vì nỗi thèm thuồng sách giờ đã được thoả mãn. Vì lòng ngưỡng mộ tài năng của những nhà văn tôi yêu thích. Vì cách họ dùng từ, đặt câu, cách họ so sánh và kết cấu những câu chuyện họ kể. Dù những cuốn sách tôi đọc chả liên quan gì đến đời sống của tôi hiện tại, nhưng không có chúng tôi biết mình sẽ chết. Vì tôi sẽ không còn được cảm giác lâng lâng đầy hưng phấn khi những câu chữ vốn được viết ra bởi những cách quá đẹp thôi không còn nhảy nhót miên man trong đầu mình...


Mà ngủ hay không ngủ giữa Quảng trường thời đại, ngồi đọc sách hay ngồi sục chân trong cát trên bờ biển giữa cái nắng chang chang tháng 8 cũng chả có gì quan trọng. Điều quan trọng là đây là mùa hè. Và tôi đã dũng cảm quay mặt về phía mặt trời, để đón ánh nắng mùa hè, để mặt trời có thể cùng 1 lúc vừa hôn vừa đốt cháy gương mặt của mình (không có cảm giác nào thú vị như cảm giác vừa được sunkissed vừa bị sunburnt).


Và điều quan trọng hơn cả là, trong những ngày hè, cảm giác vừa bị sunburnt vừa được sunkissed, mà tôi có được khi ngồi nhìn thẳng vào mặt trời làm tôi cảm thấy mình vừa đang được sống (một cuộc đời rất tươi đẹp) vừa đang bị huỷ diệt (như mọi thứ khác trong vũ trụ). Trong tuyệt vọng, tôi ao ước giá mà loài người có phép màu để giữ lại những khoảnh khắc vĩnh cửu. Bởi tôi biết rõ ngày mai tôi chẳng có thể nào trẻ trung hơn ngày hôm nay. It's so true. I can never be younger than I am today…

 

Friday, August 15, 2014

Đời chả có ai là hoàn hảo (2)- Ôi, ganh tỵ quá!



Nhân vụ “mission accomplished”- tôi hoàn tất chương trình MBA 2 năm dài đăng đẳng, tôi lờ mờ nhận ra mình vẫn còn ưu điểm là quyết tâm theo đuổi đến cùng mục đích được đề ra. Nhưng mà bên cạnh ưu điếm đó thì là vô thiên lủng các khuyết điểm. Một trong những khuyết điểm cơ bản là hay "lose hope" (dịch nôm na ra tiếng Việt là mất lòng tin vào lương tri con người). Hồi nhỏ tôi vốn là một nhân vật  optimist - rất lạc quan tin tưởng cuộc sống. Phải nói chính xác thì tôi đã từng là đứa optimist nhất lớp, nhất trường, nhất thành phố. Sự lạc quan đó nhiều phen đã giúp tôi vượt qua rất nhiều chướng ngại vật  và về đến đích an toàn... Nhưng mà bài viết này không phải về vụ optimist mà là vụ “lose hope”. Tại sao tôi hay bị lose hope? Tôi lose hope vì càng ngày càng có nhiều bạn trẻ bị ảnh hưởng nặng nề bởi tính đố kỵ. Nhân chuyện bạn TBS kể  tích Chu Du vì  ganh tỵ với Khổng Minh Gia Cát Lượng mà phải hộc máu mồm, tôi cũng nói luôn là tôi cực di ứng khi thấy những dòng comments "Ôi, ganh tỵ quá" khi có bạn nhìn thấy người khác post các ảnh đẹp trên mạng xã hội (lúc họ đi du lịch ở một địa điểm lý tưởng, lúc họ post món ăn ngon họ nấu, lúc họ chụp hình với gia đình, lúc thân thể họ nhìn cực hot, lúc họ đang uốn lượn một tư thế yoga cực khó).. Câu comment “Ôi, ganh tỵ quá" có thể chỉ là câu nói đùa (không phải lúc), hoặc nửa đùa nửa thật, nhưng vấn đề là tại sao chúng ta phải ganh ty? 


Ganh tỵ tiếng Mỹ là "envy", khác với "jealousy" (nghĩa là hờn ghen). Dân Mỹ phân biệt rõ ràng envy là ganh khi người ta có cái mình không có, còn jealousy là hờn ghen, do nỗi sợ người khác sắp lấy đi cái mà mình có (như việc các anh ghen người khác sắp cướp các gái của mình). Dù là envy hay jealousy, cả hai cảm giác đều làm cho người ta cảm thấy thua kém mặc cảm...

Có rất nhiều bạn bị bệnh không bao giờ thừa nhận người khác giỏi hơn họ. Tôi mà gặp mấy bạn này là tôi “lose hope” ngay lập tức vì không có thuốc nào chữa cho những người này. Khi thấy có người học giỏi hơn mình thì bạn ấy dè bĩu "Úi giời, thằng đó nó có gì hay, chẳng qua là nó may mắn". Khi thấy người làm chung giỏi hơn mình thì khinh khỉnh "Ồ sếp cưng nó mới lăng xê nó như thế". Khi thấy người ta làm được điều gì mà mình không làm được (dù mình đã từng đi con đường giống họ, từng vật vã, từng cố gắng… nhưng không về đến đích) thì chép miệng "Toàn ăn may. Trước kia tôi cũng đã làm được, còn làm hơn thế" 

Các bạn Tàu mà tôi giao dịch thường hay bị tính này. Nước Việt thân yêu bị ách Tàu 4000 năm đô hộ cũng cùng chịu chung triệu chứng " con gà tức nhau tiếng gáy" như thế này. Khi tôi bắt đầu đi làm, trẻ măng, khờ khạo, tôi “ngưỡng mộ” một chị leader làm chung hết sức. Vì chị giỏi nên sự nghiệp chị  lên vù vù như diều gặp gió, thế nhưng vẫn có rất nhiều người bĩu môi thậm thượt "Mắc gì mày phải khen nó? Con đó ngủ với bao nhiêu thằng sếp Tây nên nó mới lên nhanh như thế!" akakaka...Sau này khi tên tuổi chị lẫy lừng tập đoàn vượt ra ngoài biên giới Việt nhỏ bé thì những người sở hữu những cái mỏ nhọn cũng tự cảm thấy quá “cá nục” nên rơi rụng và biến mất... 

Những công ty như P&G, Unilever, Maersk là những tập đoàn đa quốc gia, ai nằm trong chương trình “talent program” của họ thường được training khắc nghiệt trong 2-3 năm rồi đi vòng vòng làm việc ở văn phòng các nước trên thế giới. (Tôi từng ngày đêm ao ước mình được tuyển vào chương trình này, dù có bị voi giày ngựa xéo thì em cũng cam tâm..hehe). Cách của họ là đào tạo những nhà quản lý trẻ người bản địa, những người trẻ đầu óc thoáng đãng, có óc cầu tiến, siêng năng, biết nghĩ ra ngoài cái hộp (think out of the box) để làm mạnh đội ngũ quản lý trong nước. Hồi tôi mới biết các anh chị trong chương trình này, tôi kể cho vài bạn bè nghe là có những người trẻ như chúng ta nhưng họ đi làm ở bao nhiêu nước trên thế giới, học hỏi rất nhiều trong cuộc sống, họ giỏi ghê lắm chứ không phải giỏi thường thường, nhiều người lắc đầu khinh khỉnh bảo tôi "Làm gì có thứ chương trình nào như thế? Công ty đa quốc gia nó đâu có ngu, làm như thế với dân Việt Nam chi cho tốn kém" Dĩ nhiên trước sự ấu trĩ và ganh tỵ không kiềm chế của những người như thế, tôi… lose hope.

Các bạn Mẽo tôi làm chung đa số là quân tử, dù người các bạn đầy tính cạnh tranh (đến nỗi có thể thở ra chúng bằng lỗ tai và lỗ mũi)nhưng không chơi xấu kéo ngưới khác xuống như các bạn Tàu. Tuần trước, sếp tôi triệu tập cuộc họp khẩn cấp - impromtu meeting - họp không báo trước. Mục đích là xem trong một khoảng thời gian ngắn khả năng suy nghĩ và biện luận của đội lãnh đạo nhóm đến đâu. Bọn tôi 5 đứa - 2 managers, 3 supervisors được 5 phút để ghi ra trong im lặng những gì mình cần làm, hay muốn làm mà chưa làm, để tiết kiệm cho nhóm $26 triệu usd từ giờ đến cuối năm nay. Sau 5 phút suy nghĩ và viết mỗi ý nghĩ ra mốt tờ giấy riêng, sếp mời từng người đứng dậy thuyết trình về các ý tưởng của mình. Tổng cộng số ý kiến là 30. Sau khi một management board gồm toàn Vice president và regional directors nghe từng cá nhân lần lượt trình bày, mỗi người - kể cả những người đưa ra ý tưởng- lại được 10 chấm để chấm vào những ý tường nào mình cho là đắc địa nhứt. Ý tưởng nào được nhiều chấm nhứt, ý tưởng đó cần được đầu tư, suy nghĩ thêm và thực hiên. Ý tưởng nào kém thì dĩ nhiên chả có ai chấm vào (và chủ nhân của nó tha hồ...ê mặt). Vậy  đó, trong môi trường cạnh tranh khốc liệt như thế thì không có chuyên người này nói người khác ăn cắp ý tưởng của mình, cũng không có chuyện ai phe phái làm theo ý tưởng chủ quan của ai, cũng không có chuyện bạn có ý tưởng mà không trình bày (chỉ cần 1 lần khi ai cũng có ý tưởng mà bạn không có gì trình bày thì ngoài việc chúng nó nhìn bạn như rác, sếp cũng sẽ mời bạn vào phòng nói chuyện). Thế nên không có cảnh "tao giỏi hơn nó nhưng nó hên hơn tao" "nó toàn ăn may"...

Trở lại với các hình ảnh trên mạng xã hội. Khi nhìn thấy một chị U50 khoe hình trên FB (đây không nói đến vụ khoe khoang vì nó là một topic khác vào một ngày đẹp trời khác) mà cơ thể chị ấy săn chắc, cân đối, bụng phẳng lì, mỡ dưới hai cánh tay không lỏng lẽo vẫy vẫy như là hai cái tai chó thì chúng ta nên tự hiểu chị ấy đã phải tập luyện khổ cực như thế nào trong phòng gym mới đạt được thân hình như ý. Khi thấy các anh nông dân đời thứ hai (2nd generation) nói tiếng Anh như gió, trình bày luận điểm sắc sảo đâu ra đó trong hội thảo, được khách hàng và đối tác khen ngợi tấm tắc thì chúng ta nên hiểu các anh đã phải dùi mài luyện nghe luyện nói học ngữ pháp, học văn phạm, học viết như thế nào giữa những đêm mùa hè nóng nực - nhà cúp điện mặc quần đùi lăn lộn trên gác dùi mài kinh sử trong khi chúng ta đang have fun ở vũ trường và người chúng ta đang lắc như bi điện giật...Khi thấy các cô/ các bà nấu được nhiều món ăn ngon, khéo léo thì ta nên hiểu họ đã phải bỏ bao công sức, đã đổ bao nhiêu xoong, nồi, dĩa xuống cống mới "luyện" được cái lưỡi tinh tế như thế... Khi bạn ta thắng giải piano cấp phường, cấp quận, cấp thành phố, cấp quốc gia thì không phải là bạn ấy may mắn nữa rồi,  bạn ấy có tài thật sự. Bạn ấy cũng có cái mà ta gọi là commitment (lòng quyết tâm) mà ta không có do đang suốt ngày bận lướt facebook và comment nhảm nhí mất thời giờ vào trang facebook của những đứa cũng như ta hay đang đu trên FB/Instagram than thở chán đời - hận cuộc sống-ganh ghét đứa này đứa nọ......well, you got the point. (Bạn hiểu là tôi muốn nói gì rồi đó). 

Cho nên trước sự thành công và toả sáng của người khác, chúng ta, những người trẻ văn minh có đầu óc thoáng đãng hãy làm điều mà dân Mỹ luôn luôn làm sau mỗi tiết mục đặc sắc của American Got Tatlent: họ đứng hết cả dậy, vỗ tay rào rào nhiệt liệt ngợi khen người mà theo họ là xứng đáng được khen ngợi, xứng đáng đi tiếp vào vòng trong...Người đứng trên sân khấu thì khóc vì cảm động, người dưới khán đài thì tiếp tục huýt gió và vỗ tay rào rạt từng hồi...(Quả là một khung cảnh rất cảm động!). Còn nếu bạn mãi vẫn không thoát nổi tính "Chu Du" của 4000 năm Bắc thuộc thì khi thấy có thằng ku hàng xóm thành công rực rỡ và toả sáng lấp lánh, bạn cứ tự nhủ "Này cậu cứ là mặt trời hay mặt trăng hay gì gì chả được. Tớ chỉ cần là vì tinh tú trong hàng triệu những tinh tú trên bầu trời." Bạn chẳng cần ganh tức, chẳng cần phải comment "Ôi ganh tỵ quá" vì bạn đã hiểu rõ, để được như thế, thằng ku đó đã từng phải rơi xuống núi, từng nhặt được bí kíp và từng phải ngồi rất lâu trong hang núi, nơi không có ánh sáng mặt trời, không có bất kỳ một thú vui nào của trần thế, để đêm ngày lao tâm khổ tứ mà… luyện công.

Nó “được” vì nó xứng đáng “được” như thế, và vì thế bạn hãy vất "ngay và luôn" cái câu cảm thán “Ôi ganh tỵ quá” của mình vào thùng rác! 

Đời chả có ai là hoàn hảo nhưng còn sống là còn sửa, phải không bạn?