Friday, August 19, 2016

Karaoke hay Facebook?




Điều tiến bộ nhất của Việt Nam trong đợt tôi về lần này (sau 7 năm trời đăng đẳng) là làng trên xóm dưới không còn tiếng karaoke ong ỏng hàng giờ hàng ngày 24/7. Tiếng ồn trong những xóm nhỏ đô thị giảm hẳn, có vẻ không ai phải làm nạn nhân của ai. Điều này xảy ra được là nhờ các ca sỹ karaoke ầm ĩ ngày xưa giờ đang bận dí mặt vào điên thoại thông minh. Họ đã sở hữu một món giải trí khác: Facebook. Karaoke làm sao mà thắng được Facebook vì khi các ca sỹ hát, rống, hò, hét, hiếm có ai chịu lắng nghe họ mà không tỏ vẻ khó chịu phiền hà, trong khi với Facebook ai cũng có cả một sân khấu hoành tráng nơi họ là diễn viên chính và bất kỳ người quen người lạ nào cũng có thể là khán giả (Tôi nghe họ rỉ tai nhau khi một diễn viên quần chúng nào đấy tung một bức ảnh tự sướng ra mạng xã hội là mình phải tích cực like; nếu không like không comment thì sẽ mất bạn trong hai nốt nhạc).
90% các bạn Mỹ của tôi không dùng Facebook, Instagram hay Twitter. 10% còn lại có tài khoản nhưng chỉ lên FB tuần 1 lần hay 2 tuần một lần. Lý do họ đưa ra là họ không thích chạy theo bi kịch đời sống (drama), họ không thích phải theo dõi nhất cử nhất đông “ăn, ngủ, đ., ị” của đám đông nên họ chỉ dùng Facebook để giữ liên lạc với người quen, người thân ở xa, lâu lâu share vài tấm ảnh vui vui gọi là có.

Phòng nhân sự của công ty tôi, ngoài việc khuyến cáo những điều không nên làm trên Facebook như không khoe là mình đang đi du lịch-đang ở thiên đường Hawaii, Bahamas để tránh rướt trộm vào nhà, không khoe hình ảnh ăn chơi, gợi dục -đưa ra thống kê 20% dân Mỹ không xin được việc làm vì những hình ảnh họ đã vô tình share trên mạng xã hội trước đó...còn yêu cầu mọi người không kết bạn với đồng nghiệp, để không “phải” biết đến chi tiết đời sống của những người làm chung. Dù vậy, nhìn quanh tôi vẫn bắt gặp những người lên Facebook hàng ngày, hàng giờ, dí mặt dí mũi vào điện thoại thông minh và cho phép nó chi phối toàn bộ cuộc đời mình. Cha mẹ đưa con đi tập thể thao, trong lúc con tập: cha mẹ dí mũi vào Facebook, lái xe đi đường: check Facebook, nấu ăn: lại check Facebook, ăn tối ở nhà hàng: check Facebook tăng cường độ liên tục hơn, xem phim: lại cũng check Facebook, lên giường: lại check Facebook, sáng ngủ dậy với tay chụp smart phone: lại vào Facebook đầu tiên.

Nhiều người còn than vãn là mạng xã hội dạo này toàn những điều tiêu cực, xem thật chán, nhưng tôi nghĩ lúc nào Facebook cũng thế, tràn đầy những hỉ nộ ái ố của 1.7 tỉ người sử dụng nó. Nguồn năng lượng tiêu cực ấy ban đầu chỉ là những hạt li ti trong không khí- mỗi người sản sinh ra mỗi hạt tiêu cực, gặp phải năng lượng tiêu cực của người khác thì kết lại, cuối cùng tất cả các năng lượng tiêu cực tụ lại thành một khối lớn rồi trong hình dáng một cơn lốc khổng lồ, nó cuộn vòng vòng trong vũ trụ và càn quét những người chơi Facebook một cách âm thầm nhưng mang tính chất huỷ diệt.
Dù đã khuyến cáo, cảnh báo, làm mọi cách để mọi người không sa đà vào mạng xã hội, công ty tôi thỉnh thoảng còn gửi những bí kíp giúp nhân viên tránh “nghiện” các mạng xã hội như là. 1/Hạng chế log in vào mạng xã hội bằng cách chỉ vào Facebook tuần hai hay ba lần 2/Mỗi ngày online 30 phút…2/ Không cầm đến smart phone trước 7h sáng và sau 8h tối…vân vân và vân vân…


Còn tôi thay vì lúc nào cũng phải lên Facebook tìm vui, dạo này tôi giải sầu bằng cách tìm đến Eckhart Tolle. Ngài là triết gia đương đại tuyệt vời nhất mà tôi biết. Ngài cười khẩy vào lý luận của Descarte cho rằng “I think therefore I am” - “anh nghĩ nghĩa là anh tồn tại”, ngài bảo lý luận ấy đúng nhưng chưa đủ vì ”anh nghĩ nghĩa là anh tồn tại “ thì anh đã bỏ qua việc là anh có thể “ý thức” đến chuyện anh đang nghĩ”. Và cái ý thức riêng biệt đó chứng tỏ “anh” là một bản thể khác với bản thể “anh đang suy nghĩ”. Bản thể “ý thức” - không hình dạng này (formelss) chính là cái làm nên mỗi người chúng ta, nhăm mắt lại, không nghĩ gì, hít thở, bạn sẽ thấy có một bản thể trống trơn không liên quan gì đến thể lý, quần áo, địa vị, danh vọng, tài sản, con cái, sự thành công mà bạn đang có. Cái bản thể ý thức này chính là bạn -'who you really are." Xưa nay loài người chúng ta lúc nào cũng “nghĩ” rằng mình phải đóng khung trong hình thức (form) này hay hình thức khác, danh vọng, tiền bạc, nhan sắc, quyền lực..tất cả chỉ đều là “form”, chúng thay nhau làm nhiên liệu đốt cháy cái tôi –ego của chúng ta, càng nhiều "form" càng thành công, càng hạnh phúc…

Khi một ý nghĩ nào của chúng ta chụp lấy toàn bộ sự chú ý của chúng ta, chúng ta trở nên “một” với những lời nói âm âm trong đầu và những cảm xúc trong tim, chúng ta bị nô lệ bởi ý nghĩ đi kèm với 'hình thức" mà cái tôi –ego- muốn ta hướng đến. Lúc ấy bản ngã "I am" (không hình dạng– formless) của chúng ta lập tức bị biến thành nô lệ, bị ego đánh gục bằng sức mạnh của những hình thức trong xã hội (form) và thế là chúng ta tơi tả tan xác, không còn tỉnh táo, không còn là mình. Mạng xã hội, như Facebook, như karaoke, như tiền tài, như danh vọng, như nhan sắc, như những thành đạt mà loài người đặt ra cho mình… chẳng qua cũng là một dạng “form” của đời sống.

Wednesday, August 10, 2016

Việt Nam, Việt Nam



Về Việt Nam điều tôi thích nhất là được  lê la với những tình thân, được nghe họ nói chuyện, được thấy những phản ứng tự nhiên của mọi người trước mọi sự diễn ra trong cuộc sống. Đây là một điều cực kỳ thú vị, có thể xem là điểm sáng của chuyến đi vì trong điều kiện hàng ngày, tiếp xúc 100%  với người Mỹ tôi gần như không có cơ hội tiếp xúc với người Việt. Nhờ đó tôi hiểu người thân bạn bè của mình hơn, biết những người tôi yêu quý (trong cái kén mà tôi đã cùng h s chia hàng chục năm trước) đã tiến hoá như thế nào, mang lối sống, lối nghĩ hoàn toàn khác với những gì tôi đã quen thuộc như thế nào.



Ngày kia tôi và mấy đứa em ở nhà đi chơi, đang đi thì cả bọn hứng lên "wow wow wow" trước khung cảnh hữu tình non xanh nước biếc  bèn nhờ một khách qua đường chụp bô ảnh làm kỷ niệm. Nhìn bộ dạng anh này tôi đoán ngay là anh không biết chụp hình vì anh có vẻ lãng tử của người ghi nhớ khung cảnh bằng trí tuệ chứ không phải bằng máy ảnh. Hoá ra anh không biết chụp thật: anh không biết dùng máy chụp hình Canon có bấm nút của tôi nên loay hoay mãi (chắc do quen dùng touch screen) sau ra tấm ảnh nhoè nhoẹt vì rung, còn dùng Iphone thì không hiểu sao một người trong bọn tôi bị mất đầu. Khi kiểm tra ảnh xong tôi nói “Ôi, có một người bị mất đầu rồi anh ạ”, anh chàng loé lên tia nhìn ngạc nhiên trước câu nói của tôi, 1 giây sau gương mặt anh có vẻ ân hận, muốn chụp lại giúp thì hai đứa em nhà tôi bay đến. Thằng em tôi khoát tay với anh ấy “Không sao bác ạ, cảm ơn bác” rồi khi anh chàng quay đi thì hai đứa em tôi bảo “Ở đây họ không chụp đi chụp lại hình giúp mình đâu chị ạ. Không nhờ được người này mình lại nhờ người khác, nói nó chụp kém, nó tức, nó đánh đấy” Tôi tròn mắt “Đánh á? Sao lại đánh?” “Thì nó thấy mình phiền,  nó sẽ chửi và nói qua nói lại thì nó sẽ đánh” Tôi lắc đầu không  tin“ Ở Mỹ chị nhờ bất kỳ ai chụp ảnh, họ cũng chụp và còn bảo, nào, mày check xem ảnh có tốt không, không thì tao sẽ chụp lại, rồi mới quay đi ấy chứ ”. Em tôi bảo “Mỹ khác, đây khác” Tôi không hề tin là anh khách qua đường sẽ đôi co với chúng tôi, sẽ không chịu chụp cho chúng tôi ảnh khác (nhìn anh cũng tử tế và có vẻ tiếc nuối vì đã chụp tấm ảnh xấu cho cả gia đình tôi) nhưng tôi ngạc nhiên cực độ vì thái độ của hai đứa em mình: Chúng cùng đồng lòng thống nhất với nhau không trông mong gì tự sự tử tế của người khác, dù chỉ là một việc rất cỏn con, nếu cần thì phải xu tiền ra, mọi việc sêm thấm. Trong mười mấy năm tôi không ở bên cạnh, cái gì đã dẫn chúng đi đến lối suy nghĩ như thế?



Tôi cũng gặp lại một chị bạn thân Việt Nam lấy chồng Tây, hai chị em cùng quen với Jasper, một anh bạn Đan Mạch làm cùng với tôi ngày trước, từ đó quen nhau dẫn đến tình thân quý. Chị kể một ngày kia có một anh chàng mới gia nhập hội Đan Mạch của chồng chị rồi làm một điều xấu với người bạn chung Jasper của chúng tôi…Chồng chị và cả hội Đan Mạch biết được, thế là khai tử thằng kia ở hội. “Mình giao lưu với nó là chấp nhận hành vi của nó, nghĩa là dạy con mình rằng hành vi của thằng đó chấp nhận được, mà như thế là trái với nguyên tắc sống trước giờ mình vẫn ra rả dạy con. Hoá ra mình đạo đức giả à?” Chồng chị nói thế.



Tôi cười, rồi kể chị nghe tôi cũng biết một vụ tương tự, nhưng là giữa những người Việt với nhau. Người đàng hoàng bị hại thì rời nhóm vì “tránh voi chả xấu mặt nào” còn thằng chơi xấu thì cả nhóm Việt Nam chơi chung chả ai dám nói dám làm gì nó, vì mọi người cứ nhủ “Việc đã xảy ra tuy là có xấu, có lòi bản chất của thằng ấy nhưng nào có ảnh hưởng gì đến mình. Chắc nó sẽ chừa mình ra. Ghét nó nhưng không ghét ra mặt mới là sống khôn”…Thế là thằng xấu, bất kể tiệc tùng hội hè nào cũng được mời, cũng chường mặt đến, lại cho rằng mọi người đang rất hâm mộ kiểu sống của mình, sự thành công của mình…Chị thở dài, “Việt nam là thế, em ạ”. Rồi chị kể chính gia đình chị đây, những anh chị em họ rất giỏi giang chăm chỉ, nhờ học hành siêng năng cầu tiến, có thực lực mà có của ăn của để đóng góp cho xã hội đầy đủ, làm từ thiên rộng rãi, giúp đỡ mọi người tử tế thì cô bác bà con  trong họ chả ai khen ngợi, thậm chí còn hành tỏi “Bọn nó giàu có, tiền đầy nhà, việc gì minh phải quý phải thương phải ủng hộ (hàng quán) của chúng nó”. Thế nhưng đám đông ấy sẳn sàng lao vào  ủng hộ an ủi những kẻ mạt vận cho dù là trước đây những kẻ ấy chả ra gì, từng thừa hưởng tài sản kếch xù từ cha mẹ nhưng do lời biếng, ăn chơi, hút xách, nghiện ngập đã làm  tán gia bại sản…Chúng ta đã trng phạt sự xuất sắc như thế đấy.



Tôi cũng thở dài vì tôi hiểu những gì chị nói, kiểu sống bất chấp nguyên tắc, hời hợt qua loa của chúng ta thật chán. Vì cớ gì rất đông người Việt thích trừng phạt sự tự tế, vô hình chung giết chết những giá trị đích thực (người đàng hoàng thì bị cô lập còn thằng xấu, kém cỏi, không ra gì thì được đám đông ca ngợi, tung hô), thích bắt sự xuất sắc và các cá nhân nổi bật phải trả giá? Ngoài mặt chúng ta giả lả với bọn xấu nhưng sau lưng, về nhà đóng cửa lại, chúng ta chỉ tay vào mặt con, "Này, mẹ dạy, con làm thế là xấu, không chấp nhận được, lần sau chừa nhé" rồi hàng giờ hàng phút chúng ta cặm cụi hy vọng dạy con em mình trở thành người tử tế, thành cá nhân kiệt xuất. Thật đúng là hai mặt hay kiểu kiểu như vậy.



Bên hiên nhà có mấy cây mai đầy nắng, tôi cũng nghe ngoại tôi kể về bà Bảy, là em họ của ngoại. Bà Bảy năm nay chắc gần 80 tuổi, nhà ở vùng sâu vùng xa ngoại thành Đà Lạt.  Chính quyền địa phương thấy bà nghèo, thương cảm cho tiền xây một cái cầu xí. Con trai bà nghiện rượu, hoạnh hoẹ tiền của mẹ, vài triệu được cho phút chốc biến mất. Hàng ngày bà lão bị ăn đòn, không những bị con trai mà cả thằng cháu nội mười mấy tuổi đánh vì không tiền cho nó.  Bà ngoại tôi kể giọng ướt đẫm "Ngoại trông cho bà ấy vô đây thăm, để ngoại lại cho bà ấy ít tiền. Tội lắm con ơi! Còn thằng con trai và cháu nội, biết sao giờ. Ngoại cũng không cách gì liên lạc để biết bà ấy ra sao." Nhìn ngoại ngồi thu lu một góc, tóc bạc xơ xác, lưng còng nhỏ bé, nước mắt lăn tròn chảy dài từ hốc mắt trũng sâu, tôi không khỏi chạnh lòng. Có vẻ như hàng ngày những người thân yêu của tôi phải đối mặt với qua nhiều điều ngoài sức họ. Họ tiếp nhận thông tin (phần lớn là tin xấu), loay hoay với những cơn tsunami cảm xúc mà cái tin xấu ấy mang lại. Điều duy nhất mà họ có thể làm là thở dài "Biết sao giờ?" Tôi có cảm giá mình không  lái xe mà bị điểm mù, hoàn toàn bối rối trước câu hỏi mình tự đặt ra cho mình "Trong mười mấy năm tôi không ở đây, cái gì đã dẫn những người tôi yêu thương đi đến sự cam chịu như vậy. Hay là họ đã luôn cam chịu, luôn bất lực như thế nhưng vì mười mấy năm trước tôi còn quá trẻ, quá hời hợt, quá ngây thơ nên đã không "cảm” thấy?



Điều vui nhất là mẹ tôi đã biết lái xe. Như những người vất vả nhiều năm tháng đặt ra mục tiêu phấn đấu vượt qua bên kia đỉnh đồi sao cho toàn vẹn (mà không tan xác), mẹ tôi đang yên v ở bên kia triền dốc của quả đồi,  toại nguyện và biết rõ là mình nên tận hưởng cuộc sống bằng cách vui nhất có thể. Từ ngày ý thức điều này, học lái xe trở thành một mục tiêu số một của mẹ tôi. Dù mất mấy chục chai, gần 10 lần số tiền để tập lái và thi lái so với người bình thường, mẹ tôi cuối cùng đã lái được. Vấn đề là không ai trong nhà chịu ngồi cho mẹ chở vì ngại tay lái mẹ yếu, mẹ già không xử lý được tình huống, vân vân và vi vi... Tôi đã ngồi cạnh mẹ, dù đôi khi không kiềm được vẫn buông lời trêu chọc mẹ ( “Mẹ nên nhớ trình độ lái xe của mẹ là mầm non so với con là lớp 6 và ba là cao học - ba tôi đã cầm vô lăng gần 40 năm- mẹ không được chế giu ba khi ba lái xe nhé”) nhưng tôi đã đồng ý ngồi cho mẹ chở. Mẹ rất đi hân hoan. Mắt mẹ lấp lánh như ánh mắt tôi trong bức ảnh chụp tôi lần đầu đạt giải nhất kỳ thi kể chuyện sách hè thành phố, được thưởng 5 quyển tập ruột trắng. Tôi biết ánh mắt y. Nó đong đầy niềm vui một người có được khi họ làm những người h yêu quý nhất hài lòng. Hôm mẹ lái xe chở tôi đi về, đến nhà an toàn, tôi thấy mắt mẹ cũng lấp lánh niềm vui ấy.

Monday, August 8, 2016

Mùa hè ở Châu Á

Một trong những điều kỳ thú của mùa hè này là hai bạn nhỏ được mẹ dắt về Châu Á. Lúc sang Mỹ hai bạn còn rất nhỏ, (K 4 tuổi và T vừa đầy năm) nên chuyến đi này xem như là chuyến đầu tiên về đất mẹ.

Hai bạn hào hứng phải biết. Trước khi đi vài tuần, ngoài việc tự đóng đồ đạc và mua quà cho mọi người hai chị em đã google xem những nơi nào nhất định phải đến thăm khi ở Singapore (Raffles hospital là nơi em T sinh ra nên em đã đến thăm, bay lên chụp hình trước cổng bệnh viện, khi về đến Mỹ thì T. chỉ cho bạn "đây là nơi tớ sinh ra, ở Singapore, Châu Á, là nơi tuyệt vời thứ nhì trên thế giới (this is my birthplace. It is in Singapore which is in Asia which is the second best place in the world").

Hai chị em cũng google luôn là vào Universal thì không được bỏ qua những trò mạo hiểm gì, thức ăn nào được dân Mỹ ưa chuộng nhất ở Singapore, quà lưu niệm nào là tuyệt vời nhất ở Sing... Với Việt Nam thì bãi biển nào là đẹp nhất , thời tiết như thế nào, mấy giờ mặt trời sẽ mọc và sẽ lặn ở biển xxyy, khi đi xe máy cần lưu ý những điều gì, phở nào là ngon nhất ở Sài Gòn, đặc sản của Sài Gòn là gì...

Sau khi về nhà một tuần, có thời gian để thở và unpack, hôm qua hai bạn tổng kết với nhau là:
1. Cơm gà Hải Nam là món ngon nhất Singapore
2. Đặc sản Sài Gòn là cơm sà bì chưởn
3. Phở Lệ Nguyễn Trãi là phở duy nhất trên đời ngon hơn phở mẹ nấu (Tất cả các hàng phở ở Houston đều thua phở mẹ).
4. Universal Singapore (so với Mỹ) chả có gì đáng sợ kể cả những trò mọi người bảo là đáng sợ nhất.
5. Cùng một số tiền nếu mua quần áo, giày dép, ba lô ở Mỹ thì món hàng sẽ đẹp hơn, bền hơn nhiều.
6. KFC ở Saigon ngon hơn ở Mỹ vì có burger tôm
7. Du lịch Singapore rẻ hơn du lịch Việt Nam :) (Du lịch Việt nam chỗ nào cũng thu tiền lắt nhắt tính tổng lại rất đắt đỏ)
8. Cát ở biển ở đồi chỉ nóng trên bề mặt, sục chân xuống cát chừng 1 tấc là cát sẽ mát lạnh.
9. Ngồi xe máy nếu bạn cần ôm người phía trước thì nên chọn người bụng có nhiều mỡ :)


Hai bạn cũng có vô số những thắc mắc mà mẹ phải mỏi mồm giải thích
1. Tại sao người Châu Á nói chuyện cứ phải gào lên, ở đâu cũng nói rất to bất kể tuổi tác giới tính?
2. Tại sao ai cũng sợ nắng sợ mưa? (ai cũng tránh nắng hết cỡ dù đang ở biển và khi mưa thì chạy quáng quàng như sắp có tsunami)
3. Tại sao khi đi chơi cùng ông ngoại thì ông không cho chúng con chơi bất cứ trò nào đu bay đu dây nào ở các công viên ở Việt Nam? ( Ý là tại sao mẹ thì đầy mạo hiểm mà ông ngoại nhát thế?)
4. Tại sao không ai thích khám phá? (Lúc xe địa hình chở lên đến đỉnh quả đồi thì mọi người đều đứng chụp hình và nhìn ngắm quang cảnh được 5 phút là leo xuống ngay, tại sao không có ai chịu leo xuống quả đồi bên kia để khám phá những quả đồi bên cạnh?)
5. Quả sầu riêng trông rất đáng sợ và mùi rất kinh, tại sao nhiều người thích nó?
6. Tại sao mẹ của chúng mình (rất nghiêm khắc, rất khó tính, hay đòi hỏi cao) lại có rất nhiều bạn và được nhiều cô chú mời đi chơi thế?
ặc ặc ặc...


p.S: Ảnh này chụp ở môt quả đồi cao ngất ngưỡng, bên dưới là hồ nước trong veo cá lội như đang đi trẩy hội, hai chị em thám hiểm hơn tiếng đồng hồ trong sự hồi hộp chờ đợi của ông bà ngoại ở một cồn cát xa xa nào đó.