Friday, May 12, 2017

The minimalist challenge



Tuần rồi tôi có viết một bài về lối sống tối giản, mọi người share rần rần và trang của tôi có thêm mấy trăm người biết đến. Đây là một con số lớn vì trang của tôi chẳng ai biết, khi tôi post một bài họa hoằn lắm thì có 5-7 likes là cùng... mà tôi cũng chẳng quan trọng việc ai like ai không, chỉ là khi có người đã quan tâm gõ comment thì mình lịch sự vào trang trả lời cho phải phép, cái này gọi đúng là netiquette. Thế nhưng sau khi tôi post bài về the minimalist nhiều bạn có vẻ là những người trẻ đã thích thú đã inbox tôi hỏi thêm về lối sống này.

Oày, thế này bạn ơi, theo tôi, lối sống tôí giản không phải là "xài tiền" hay "không xài tiền", "sở hữu" hay không "sỡ hữu."  Sống tối giản là một sự lựa chọn. Bạn không nhất thiết phải theo quy tắc chỉ được sở hữu 30 món hay 100 món. Bạn hãy nghĩ đến mặt trái của việc chỉ sỡ hữu 30 món đồ đi!  Ồ, cuộc đời của bạn sẽ trở nên nhàm chán một cách nhanh chóng và cực độ vì bạn chỉ có thể có từng ấy biến thể với ba bộ quần áo (lũy thừa 2 của 6 món quần áo mà bạn sỡ hữu),  nếu bạn sống trong mội trường kinh doanh gặp gỡ hàng núi người chú trọng vẻ bên ngoài thì lối sống này sẽ đem đến cho bạn nhiều khó khắn hơn bạn nghĩ. Ồ nếu bạn có gia đình con cái, chúng thường xuyên tiếp xúc với quảng cáo đủ loại và kêu réo bạn xin xỏ món này món khác. Ồ nếu nhữngngười ban tiếp xúc, cha mẹ anh em bạn bè, đều không hiểu trường phái minimalist là cái quái gì, tại sao người ta phải đi theo lối sống khắc kỷ ấy?
Tôi nghĩ cái cốt lõi của minimalism - sống tối giản không có nghĩa là nói với người bên cạnh anh ta chỉ được có món này mà không thể có món khác, hay là anh ta không nên sỡ hữu gì cả. Mà  sống tối giản đúng nghĩa nhất là tự đặ ra cho bản thân mình một câu hỏi: điều gì là quan trọng nhất với tôi trên cuộc đời này?

Nếu bạn không có nhiều tiền (như tôi thời sinh viên, những lúc phải lo cơm áo gạo tiền bạc mặt, chỉ dám bước ra chợ buổi chiều khi các loại thịt rau cá giảm giá tối đa) thì tiết kiệm để khỏi giật gấu vá vai là mục tiêu hàng đầu chứ còn gì nữa. Điều quan trọng với tôi lúc ấy là làm sao tập trung để khỏi ...chết đói và dĩ nhiên minimlism là lối sống hữu dung nhất vì nó dạy ta toàn tâm toàn ý để tồn tại.  

Nếu bạn có rất rất  tiền nhờ bạn có tí bản lãnh hay đỉnh cao năng lực trí tuệ (hay chỉ là may mắn sa vào hủ nếp "sắm" được anh chồng giàu hoặc cha mẹ bạn lắm tiền đền nỗi để tiền trong nhà bank nào là sập nhà bank đó) thì bạn càng nên đặt cho mình câu hỏi: điều gì là quan trọng nhất với mình trên đời này? Tôi cũng đã từng có  lúc bị cuốn vào trong nhung lụa và khi tôi đang ngây ngất sung sướng tận hưởng những thứ xa hoa nhất trên đời, chao đảo theo vòng xoáy vật chất, một vị tiền bối đã đến và  thách thứ tôi bằng câu hỏi: đời cháu cái gì là quan trọng? Vị tiềnbối ấy làm cho kẻ luời động não như tôi phải nghĩ: đời người thì hữu hạn, chẳng nhẽ mình cứ sống thế này mãi sao?  Có lẽ mình sẽ cần suy nghĩ để làm một thứ gì đó có ích cho cuộc đời, có thể mình sẽ tập trung thay đổi một cái gì đó để làm cuộc sống tốt đẹp hơn? Có thể và có lẽ? Khi bạn tập trung suy nghĩ thì mọi thứ sẽ vỡ ra...

Có thể điều cốt lõi của minimalism không phải là "cái gì" cần hiện diện trong đời của bạn mà là "ai" cần có mặt trong đời mình. Có thể bạn cần bao quanh mình bởi những người thật sự là bạn tốt, true friends, làm mình vui, nâng mình dậy trong khi mình vấp ngã, sở hữu nhiều điều hay làm mình quý trọng yêu mến? (Gần đây tôi đau lòng phát hiện ra một nhóm các chị gái có liên quan với tôi trên Facebook, chị A kể xấu chị B với tôi qua messenger, xem chị B như kẻ thù không đội trời chung, nhưng khi chị B post tút lên Fb thì chị A nhảy ngay vào tâng bốc chị B lên tận mây xanh, chị C thì có van đề với chị D nhưng cuối tuần party vẫn mời chị D đến nhà, rủ rê chơi chung, sau đó lại về kể xấu nhau như rác… và các chị A, B, C, D  vẫn thân ái gọi nhau là bạn học đồng hương cùng xứ.  Giời ạ, sao phức tạp vậy! Sao không ai chịu sống đơn giản cho đời thanh thản nhỉ?)

Có thể, cái cốt lõi của lối sống tối giản có thể là giữa một trăm thứ cần phải làm trong tuần này bạn chọn làm những thứ nào, món gì là quan trọng cần được ưu ái thực hiện ngay, thứ nào cần cho biến khỏi đời mình để dọn chỗ cho những thứ khác mới mẻ và tốt đẹp hơn?  Thứ nào cần bạn tập trung thời gian, sức lực năng luợng?

Cái cốt lõi của lối sống tối giản có thể... chẳng là gì cả. Có thể bạn sẽ chẳng bao giờ tìm ra câu trả lời cho mình. Điều cốt yếu là bạn đã đặt ra câu hỏi và đã cố trả lời. Điều cốt yếu là bạn, chỉ mình bạn biết, câu hỏi " tôi tồn tại để làm gì?" luôn cần lời đáp và bạn vẫn sẽ suy nghĩ về nó.  

Wednesday, May 3, 2017

The minimalist hay gà quay, cá nướng



Ở Mỹ có một phong trào gọi là the Minimalists - những người sống tối giản. Có cả website và những phương cách hướng dẫn làm sao để sống tối giản, đối lập với cuộc sống chạy theo vật chất và bề nổi của đa số dân chúng. Nổi bật trong phong trào này là hai anh chàng sáng lập ra website the minimalists, cả hai anh đều từng làm tổng giám đốc hay giữ những chức vụ cao ngất tương tự cho các tập đoàn triệu đô, bản thân từng có thu nhập vài trăm nghìn mỗi năm. Một anh sau khi mẹ qua đời và vợ bỏ đi đã quyết định thay đổi cách sống, anh còn sau khi bị mất việc thì quyết đinh hợp tác với anh kia, thế là cả hai dong ruổi trên chiếc Toyota quèn lang thang khắp nước Mỹ. Hai anh làm phim tư liệu, đi thuyết trình tại các trường đại học, thư viện về lối sống tối giản.

Từ lúc mới sang Mỹ tôi đã bị thu hút mạnh mẽ bởi lối sống của hai anh này, thậm chí còn đặt ra chỉ tiêu chỉ sử dụng chỉ 30 thứ đồ dùng trong một tháng. Đọc đến đây có người sẽ nghĩ, 30 thứ? bị điên à? chỉ cần  những thứ mỹ phẩm để vẽ cho đôi mắt của tôi ( vỉ màu, bút chì, kem lót da mắt, các loại cọ khác nhau để vẽ mắt viền mắt, các loại cọ khác nhau để  tô màu mắt, mascara, đồ kẹp lông mi, lông mi giả, các loại bột để vẽ chân mày, kem che quầng thâm, các loại cọ đủ kích cỡ để vẽ chân mày...) là đã hơn 30 thứ rồi?  Vâng, vì họ đã quen chạy theo vật chất, đời nhất định là phải có những thứ ấy họ mới tồn tại được. Trong khi những người sống tối giản chỉ cần những thứ cực kỳ cơ bản (nhưng đa năng, bền chắc)  là họ đã có thể tồn tại đuợc rồi. Lúc thử lối sống này,  tôi chọn 3 bộ quần áo (màu sắc khác nhau để có thể phối quần này áo kia), 1 áo khoác nhẹ, 3 bộ quần áo lót, 2 áo ngủ, một máy tính, một cục sạc, một điện thoại, một túi xách, 1 giày thể thao, 1 đôi giày đi làm, 1 đôi xăng đan, một thỏi son, một hộp phấn, một chì kẻ chân mày, một hộp kem dưỡng da, môt sữa rửa mặt, 1 kem đánh răng, 1bàn chải, 1 quyển sách..là xong.

Trong khi tôi có cơ hội để thực hành lý thuyết vàng 80/20  (mình chỉ sử dụng 20% những thứ mình sỡ hữu, 80% những thứ trong nhà mình chả đụng đến) và đạt được kết quả mỹ mãn là cả tháng trời chẳng ai xung quanh tôi nhận ra tôi chỉ xài từng ấy thứ, tôi vẫn học hành, làm việc ngon lành (lòng thì hoan hỉ vì tiêt kiệm được ối tiền mua sắm), thì những người theo chủ nghĩa tối giản bảo rằng lối sống ấy giúp họ tập trung thời gian, năng lương để theo đuổi những thứ họ thích (thay vì mất thời gian chọn chọn lựa lựa hàng tỉ thứ họ sỡ hữu), tập cho bản thân lối sống tiết kiệm đơn giản (nhỡ bị mất việc, mất vợ, mất chồng, mất...tất cả thì còn biết sống kham khổ ra sao, không phải bán mình, nhắm mắt bỏ qua các giá trị sống mình luôn đeo đuổi để có tiền), thhải ra ít footprint cho trái đất (càng tiêu dùng ít thứ càng ít tàn hại quả đất). Đúng là toàn là những điều hay ý đẹp mà tôi tin tưởng...

Bây giờ phong trào minimalist lại nổi lên khi bà giúp việc của tôi tâm sự bà ấy đang cai nghiện shopping, bà thú nhận bà bị nghiện nặng, dịp nào lễ lớn on sale lớn ở Mỹ là bà "thu, tha, vơ, vét" cho bằng hết tất cả những thứ đại hạ giá về nhà (nhiều thứ bà đã mua cả vài năm trước vẫn còn mới cáu, nguyên giá nguyên mark chưa qua sử dụng, sau phong trào dọn nhà mùa xuân spring cleaning 2017 thì bà đẩy ra được 26 thùng carton đầy ắp) và dĩ nhiên là hai cái thẻ credit card đã over maximum limit mà bà đang phải còng lưng trả nợ dần với lãi xuất 25% một năm: số tiền bà thiếu nợ từ năm nảo năm nao $5700  đã biến thành con số khổng lồ là  $68,500 vì lãi me lãi con chồng chất và trong tương lai còn sẽ tiếp tục tăng vọt.

Tôi làm việc trong môi trường các bạn Mỹ trung lưu - tầng lớp bị bọn đại tư bản tấn công quyết liệt nhất ở xứ này trên phương diện tiêu dùng - và thấy rõ thật ra thích món đồ gì là họ có thể mua ngay vì (món hàng so với mức thu nhập trung bình cũng không là gì cả) nhưng tôi lại thấy trong nhóm tôi ít có người vung tay quá trán. Cho nên tôi hơi có phần giật mình mỗi khi chúng tôi có khách từ xứ khác đến (nhất là các nước đang phát triển), những người có tí tiền, khi được đưa họ đi shopping, thấy gì lạ là họ sẽ mua ngay, $5, $10, $60, $100, $500...họ chìm chìm đắm đắm trong các shopping mall từ giờ này sang giờ khác mà tôi hay  đùa là "chìm đắm trong chủ nghĩa đế quốc", họ nhanh tay vơ vào những món hàng lạ mắt đẹp mã ( phần lớn sản xuất tại Trung Quốc nhưng không thực sự cần thiết cho cuộc đời của họ). Với phương châm "thích là nhích" họ sẳn sàng thò tay vào hầu bao rút tiền ra  mua quần áo, giày dép, Iphone  7 vỏ đỏ (dù chiếc Iphone 6 trong túi họ chẳng bị sao cả) hay 10 thỏi son Chanel $45 một thỏi. Họ cho rằng đấy là cách họ hưởng thụ cuộc sống, là cách họ chạm tay vào thế giới văn minh, là cách để họ thể hiện đẳng cấp và chứng minh giá trị của chính mình (trong khi những người của thế giới văn minh thì  đã chuyển sang sống xu hướng mới, tối giản, tiện ích, tiết kiệm thời gian, nghỉ ngơi tái tạo năng lương và làm những thứ có ích cho xã hội.)

Tôi hay đùa với các đồng nghiệp khi họ thắc mắt tại sao tôi quá đơn giản, không đeo túi LV, không đi xe Lexus, tỉ lệ "bơm nâng cắt xẻ" không đạt 90% như những đàn bà Việt Nam ở Mỹ mà họ biết. Tôi cuời bảo vì công ty mình trả lương cho tao bèo thế làm sao tao đua với các chị gái ấy được. Thì thôi cũng được, sống kiểu "new money" (cứ có tiền là phải mua sắm - thể hiện) cũng có sao đâu. Rồi đến một ngày họ sẽ hiểu, cả đời họ đi làm quần quật kiếm tiền chỉ để tự mình biến mình thành những con gà béo núc mà lũ tư bản cáo già luôn rắp tăm săn đuổi và sẳn sàng xẻ thịt. Họ như những con cá mắc cạn trong cái luới các đai gia tư bản vĩ đại luôn giăng ra, và với tâm hồn đã bị vật chất đầu độc một cách thảm thương, dù có cố cách này hay cách khác, họ không bao giờ đào thoát khỏi tấm lưới một cách thành công. Có thể sẽ có lúc họ hiểu ra, nhưng lúc ấy chắc chắn họ đã trở thành gà quay, cá nuớng mất rồi!